Avrupa Haçlı Seferlerini neden düzenledi?

Mustafa ALİCAN cevapladı

Avrupa Haçlı Seferlerini neden düzenledi?

Haçlı Seferleri’nin neden düzenlendiğine ilişkinin soruya cevap bulmak için yapılan çalışmaların genel manada birbirlerinden farklı sonuçlara vardıkları görülmekteyse de, seferlerin temel anlamda dinî bir kisveye bürünmüş sosyal, siyasal ve ekonomik nedenlere istinat ettiği bilinmektedir. Sözü edilen dönemde Avrupa’nın içerisinde bulunduğu ekonomik bunalımlar, toplumsal çözülmeler, iktidar çekişmeleri, Doğu ve Batı kiliselerinin uzlaşmazlıkları vs… Bunların hepsinin şu ya da bu oranda Haçlı Seferleri’nin tertip edilmesine etkide bulunduğuna şüphe yoktur. Fakat bu noktada göz ardı edilmemesi gereken bir husus vardır ki, o da sözü edilen nedenlerin birdenbire ortaya çıkan ve Avrupa’yı topyekûn bir arayışa sürükleyen sorunlar olmadıklarıdır. Bunlar hâlihazırda epey zamandır mevcut olan sorunlardır. Dolayısıyla tüm bu nedenlerin ötesinde, bütün bu nedenleri organize ederek tek bir nedene, Hıristiyan Avrupa’nın harekete geçmesini temin eden “muharrik,” bir başka söylemeyle bir tür “çerçeve neden”e ihtiyaç vardır.

Söylemekten imtina etmeye hiç gerek yok, söz konusu “çerçeve neden,” özellikle Malazgirt zaferinden sonraki süreçte İznik’e kadar gelerek burada yeni ve daha önce Hıristiyanlar açısından örneğine rastlanmayan yeni bir “siyasal episteme” inşa etmeye başlayan Selçuklu Türkleri tarafından temsil edilen “yakın bir gelecekte yok olma korkusu”dur. “Kudüs’ü kurtarmak” sloganı elbette önemlidir, fakat simgesel anlamda… Neticede Kudüs’ün Hıristiyanların elinden çıkışı yeni bir durum değildir ki! Katolik Avrupa artık şunu görmüştür: Ortodoks Bizans İmparatorluğu ile sürgit devam eden “şizma”nın odak noktasını teşkil ettiği kopuşun şu ya da bu şekilde sona erdirilememesi durumunda Türkler önce Bizans’ı yerle bir edecek, daha sonra da Avrupa’yı tehdit etmeye (Osmanlı deneyimi, bu düşüncenin ziyadesiyle doğru olduğunu gösterecektir) başlayacaklardır. Dolayısıyla Bizans’ın çeyrek yüzyıldan beri kendisinden can havliyle talep etmekte olduğu yardım yapıldığı takdirde hem gelecekteki bu büyük tehlike bertaraf edilebilecek, hem de bu kurtarıcı rolü ile Batı Hıristiyanlığı Bizans’ın temsil etmekte olduğu dinsel anlamlandırma biçimini kendi lehine dönüştürebilme, bir anlamda “şizma”yı Katolisizmin belirleyici olduğu bir vasatta çözüme kavuşturabilmek imkânı elde edecekti. Bu bakımdan, Haçlı Seferleri’nin, Avrupa açısından Türk korkusundan beslenen bir fırsatçılıkla yakından ilişkili olduğu söylenebilir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Cevaplayan Hakkında
Mustafa ALİCAN

Lisans ve Doktora eğitimini Ege Üniversitesi'nde tamamlayan orta çağ tarihçisi Mustafa Alican, Muş Alp Arslan Üniversitesi'nde doçent doktor olarak Öğretim üyeliği yapmaktadır. Aynı zamanda akademik bir yayın olan Tarih Okulu dergisinin genel yayın yönetmenidir. Makale, çeviri, eleştiri ve yorum yazıları çeşitli yayın organlarından yayınlanan Mustafa Alican'ın yayımlanmış 5 kitabı bulunuyor.

KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun