Kendini Tanıma Sanatı; Enneagram

Kendini Tanıma Sanatı; Enneagram

İnsanları birbirinden ayıran özellikler mizaç ve kişilik alanlarında bulunur. Ennegram adı verilen ve 9 ayrı tip ile açıklanan bu ilim insanların mizaçları hakkında derin bigiler veriyor. Alanın uzman ismi İsmail Acarkan, insanların birbirlerini tanımadan önce kendilerini tanımaları için "Enneagram-Kendini Tanıma Sanatı" başlıklı makalesini Beyaz Tarih için kaleme aldı.

BEYAZ TARİH / MAKALE

Gurdjieff tarafından Enneagram olarak 1920’lerde adlandırılan ancak mizaç ve kişilik anlamında ayrıntılı açıklaması 1960’larda Şili asıllı Oscar Ichazo tarafından yapılan bu anonim bilginin tarihi kökenleri konusunda açık ve kesin bilgilere sahip değiliz. Ancak tüm kadim bilgeliklerde bulunan üç merkezin (eylem, duygu ve akıl) temel olduğu bu bilginin yazılı olmayan bir şekilde nesilden nesile aktarıldığı düşünülmektedir. 

Yunanca dokuz anlamına gelen ‘enne’ ve 'nokta, şekil' anlamına gelen ‘gram’  kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşturulan Enneagram, 'dokuz nokta' anlamına gelmekte olup, bir kişilik modeli olarak Ichazo tarafından modern dünyaya sunulmuştur.1960’lardan bugüne ise birçok psikiyatr ve araştırmacı tarafından bilimsel çalışmalara konu olmuştur.Kişilik tipleri temelde belirgin bir biçimde birbirinden ayrılan, dokuz farklı düşünme, hissetme ve eyleme geçme tarzından oluşur.

Kısaca; Bu sistemde birbirinden farklı dokuz mizaç-kişilik tipi bulunmaktadır. Her insan bunlardan birinin baskınlığı ile doğar. Bunları kısaca sıralayacak olursak;

 

Tip 1; Mükemmeliyetçi idealist mizaç

Tip 2; Duygusal yardımsever mizaç

Tip 3; Hırslı, başarı ve imaj odaklı mizaç

Tip 4; Anlam, derinlik ve özgünlük arayan mizaç

Tip 5; Bilgiye derin meraklı gözlemci mizaç

Tip 6; Güven odaklı ve zihinsel huzur arayan mizaç

Tip 7; Yeniliğe ve keşfetmeye meraklı mizaç

Tip 8; Güç ve etkinlik odaklı mizaç

Tip 9; Rahatlık, huzur ve uyum arayan mizaç 
     

Enneagram her insanın bu dokuz yapıdan birinin baskınlığı ile doğduğunu söyler.Bu yapı kişinin temel mizacını gösterir. Aynı zamanda Enneagrama göre; insanların bu mizaç yapılarından birinin özelliklerine sahip olmakla beraber kendi yapılarından farklı bir diğer yapıdan etkilenebileceğini ifade eder. Bu ikincil derecedeki yapının etkisine kanat mizacı denir. Her bir kişi ana mizacının yanında ikincil olarak bu kanat mizacından da etkilenir. Hiç bir mizaç tipinin bir diğerine üstünlüğü yoktur. Mizaçlar rakamla sembolize ediliyor olup bu rakamların simge olmaktan başka bir anlamları yoktur.

 

ennegram
                             Dokuz Nokta; Kişilik mizaç haritası

Ayrıntılar;

TİP 8

Güç ve etkinlik odaklı mizaç; öne çıkan, meydan okuyan, baskın, iddialı, güçlü, enerjisi yüksek, eylem odaklı, cesur, baskıcı, korumacı, dobra, çabuk öfkelenen, patronca davranan, hakimiyet kuran.

Kendine güvenen, güçlü, koruyucu, gerçekçi, çözüme yönelik düşünen ve davranan, mazlumu ve yakınlarını koruyan biriyim. 

Temel Arzum: Güçlü, kuvvetli, bağımsız vekontrol eden biri olmak.

Temel Korkum: Güçsüzlük, hükmedilmek, zayıf olmak ve yönetilmek.

TİP 9

Rahatlık, huzur ve uyum arayan mizaç; barışçı, uzlaşmacı, uyumlu, huzur arayan, sabırlı, geç karar veren, halim selim, esnek, tavizkar, erteleyen, nazik, saygılı, yavaş hareket eden, fiziksel rahatına düşkün.

Uyumlu, barışsever, nazik, kibar, saygılı, hoşgörülü, çatışmadan kaçınan, problem çıkarmayan, arabulucu biriyimdir. 

Temel Arzum: Uyum ve bütünleşme, birlik, çatışmasız ahenk içinde herkesin mutlu olması.

 Temel Korkum: İhtilafa düşüp  bölünme ve çatışma yaşamak.

TİP 1

Mükemmeliyetçi idealist mizaç; detaycı, düzenli, ilkeli, gelişimci, eleştirel, kuralcı, esnek olmayan, affetmekte zorlanan, iş'te kılı kırk yaran, ahlakçı, disiplinli, hataları çokça eleştiren, yargılayıcı.

Prensipli, dürüst, ilkeli, ahlaklı, sorumlu, güvenilir, mantıklı düşünen ve doğru davranmaya çalışan biriyimdir. 

Temel Arzum: Doğru, dürüst, ilkeli, ahlaklı ve kurallara bağlı olmak. 

Temel Korkum: Yanlış olma, ilkesizlik, kurallara uymama, dosdoğru olmamak.

TİP 2

Duygusal yardımsever mizaç; şefkatli, paylaşımcı, yardımsever, ilgilenen, sempatik, dert ortağı olan, arkadaş canlısı, şefkatli, sahiplenici, çabuk kırılan, alıngan, çabuk duygulanan.

Herkesin yardımına koşan, şefkatli, yardımsever, destekleyici, cömert, duygusal bir insanım. 

Temel arzum: İhtiyaç duyulan, aranan, yokluğu hissedilen, desteği aranan bir kişi olmaktır.

Temel korkum: Vazgeçilebilir-terk edilebilir bir insan olmak.

TİP 3

Hırslı, başarı ve imaj odaklı mizaç; motive olan ve motive eden, üretken, hedef ve sonuç odaklı, imajına düşkün, etkilemeyi seven, pratik, hırslı, rekabetçi, duygulara takılmayan, duygularını saklayabilen, motivasyonu yüksek.

Başarılı, etkin, işinde birinci, hayatı başarılarla dolu, hiç yılmadan başarıya odaklanan ve insanları kendisine hayran bırakmak isteyen, motivasyonu yüksek, yaptığı işte zirvede olmak isteyen biriyim. 

 Temel Arzum: Başarılı olmak, takdir ve hayranlık uyandıran biri olmak. 

 Temel Korkum: Başarısız olmak, yenilmek, fark edilmeyen değersiz biri olmak.

TİP 4

Anlam, derinlik ve özgünlük arayan mizaç; bireyselliğine düşkün, hassas, kırılgan, yoğun duygulara sahip, tutkulu, derinlik ve anlam arayan, estetik duyarlılığı olan, tasarımcı, hüzünlü, eşsiz olmayı önemseyen, iç dünyasına yönelik, hayalci.

Özel, orijinal, farklılığı ile fark edilen bir kimliği olan, estetiğe duyarlı, zarafet ve estetiğe düşkün hassas ve çabuk mutsuz olabilen biriyim. 

Temel Arzum:Orjinal, farklı, kendine özgü, romantik, özel olarak algılanmak isterim.

Temel Korkum:Olağan, sıradan, standart bir insan olmak veya sıradan bir iş üretmek.

TİP 5

Bilgiye derin meraklı gözlemci mizaç; bilgiyi derinlemesine anlamaya ve kavramaya çalışan, uzmanlığa önem veren, gözlemci, soğukkanlı, derinlemesine merak eden, sosyal olmaktan çok hoşlanmayan, bilgiç davranan, kalabalık ortamları sevmeyen.

Bilgili, analitik gözlemci, algılama kapasitesi yüksek, bağımsız, nesnel duruşu olan, insanlarla hemen samimi olmayan biriyim.

Temel Arzum: Bilgiyi tümüyle kavramak ve her şeyi anlamak. 

Temel Korkum: İşe yaramamak, bir konuda bilgisiz ve yetersiz olmak.

TİP 6

Güven odaklı ve zihinsel huzur arayan mizaç ; sorgulayan, mantıklı ve kontrollü davranan, güven arayışında olan, tedbirli, kendini adayan,destekleyici işbirliğine önem veren, grup odaklı, ketum, savunmacı muhalif, şüpheci, endişe ve kaygıya çabuk kapılan.

Karşılıklı sadakat arayan ve sorumluluklarına bağlı biriyim, fakat sadık olduğum değer ve kurumları aynı zamanda sorgularım.Olası tehlikeleri önceden sezebilen tedbirli ve kontrolcü biriyim. 

Temel Arzum: Bir yere/partiye/topluluğa/dosta güven duyup kendimi güvende hissetmek.

Temel Korkum: Tek başına desteksiz  kalmak, kendini emniyette hissetmemek.

TİP 7

Yeniliğe ve keşfetmeye meraklı mizaç; maceracı, şevkli, heyecanlı, harekete geçiren, kaşif, sınırlanmayı sevmeyen, esprili, şakacı, vizyoner,  geçmişi unutan, sabırsız, işleri yarım bırakan, maymun iştahlı, iyimser,  neşeli, doyumsuz, yenilikçi, keyfine düşkün, spontan davranan, ilgi alanı geniş.

Mutlu, neşeli, eğlenceli, meraklı, iyimser, pozitif, rahatına düşkün yenilik ve heyecan arayan biriyim. 

Temel Arzum: Mutlu, neşeli, pozitif olmak. 

Temel Korkum: Üzüntülü, acı çeken ve çıkış yolu olmayan bir durumda olmak, seçeneksiz kalmak.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Yazar Hakkında
İsmail ACARKAN

DİĞER MAKALELER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun