Yavuz Sultan Selim ve Yanlış Resim

Yavuz Sultan Selim ve Yanlış Resim

Yavuz Sultan Selim'e ait olduğu zannedilen ve yıllardır aynı hatanın tekrarlandığı resim kullanılmaya devam ediliyor.

BEYAZ TARİH / ÖZEL HABER

Yavuz Sultan Selim ile ilgili ne zaman bir haber çıksa ve gündem olsa devam eden tarihi yanlış Trabzonspor - Galatasaray futbol müsabakasında yapılan koreografi gösterisinde bir kez daha tekrar edildi. Bu hatanın bir başka boyutu ise yapılan yanlışın farkına varılmayıp tartışılmaması oldu.

Maç esnasında açılan koreografide Fatih Sultan Mehmed, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman olması gerekiyordu. Fakat Kanuni’nin yerine oğlu II.Selim’i koydular ve bu hata maçtan sonra fark edilerek tartışıldı. Bunun yanında tartışılmayan büyük bir hata, yıllardır süre gelen bir yanlışlık olan ve yıllardan beri önemli tarihçilerin ikazlarına rağmen I.Selim’e yani Yavuz Sultan Selim’e aitmiş gibi gösterilen bir başka görselin kullanılması oldu. II.Selim'in Kanuni ile karıştırılmasını haber yapıp hatayı tenzih eden medya organlarının hemen hemen hepsi Yavuz Sultan Selim'e ait olmayan resmi kullandı ve kullanmaya devam ediyor. Beyaz Tarih ekibi olarak bu hatanın düzeltilmesi için bir kez daha biz dikkati çekmek istiyoruz. Bu yazının amacı bahsi geçen resmi Şah İsmal'e isnat etmek değil, Yavuz Sultan Selim'e isnat edilen resmin ona ait olmadığı belirtmektir.

Sultan Selim'in Tasviri

Osmanlı Devleti'nin dokuzuncu padişahı olan I.Selim, Osmanlı kaynaklarında orta boylu, sert mizaçlı, sakalsız ancak bıyıklı ve yuvarlak yüz hatlarına sahip, Osmanlı hanedanında var olan kemerli burun yapısı, harem düşkünü olmayan, ava meraklı, halkla iç içe bir hükümdar olarak tasvir edilir. Kendisinin resmedildiği minyatürler bu tasviri doğrulamaktadır. Avrupa kaynaklarında da bu tasvire yakın bir Yavuz görülüyor.

Resimdeki Neden Yavuz Sultan Selim Değil ?

Resimdeki kişinin başında on iki dilimli tac olması, onun on iki imam inancına sahip şii bir hükümdar olabileceği iddiasını kuvvetlendiriyor. Gazeteci Nezih Uzel bu resmin Sultan Selim olmadığını söyleyenlerin başında gelerek, Şah İsmail ya da Şah Cihan olabileceğini belirtiyor. Gazeteci Murat Bardakçı ile tarihçi Erhan Afyoncu’da eserlerinde bu yanlışlıktan bahsetmektedir. Afyoncu, ‘Yavuz’un Küpesi’ isimli kitabında Sultan Selim’in küpe takmadığını, o resmin Babür hükümdarı Cihangir’e ait olabileceği belirtti. Osmanlı klasik dönemi üzerine sayısız eser veren ve Sultan Selim üzerine 416 sayfalık biyografi kitabının yazarı olan tarihçi Feridun M. Emecen ise bu resmin Şah İsmail ile karıştırıldığını belirtip Batılı ressamların hayal güçlerini kullanarak yaptıkları tarihi yanlışın devam ettiğini belirtir. Topkapı Sarayı portreler dairesinde bulunan resim yıllarca okullarda Yavuz Sultan Selim iddiasıyla okutularak zihinlere yerleşmesine sebep oldu. Alanında otorite olan tarihçiler kaynaklardan edindiği bilgilerle bu iddiaları çürüttü fakat genel kabulü ne yazık ki yıkamadı. Yavuz Sultan Selim adına yapılan minyatür resimlerinin hiç birisinde padişahın kulağında küpe yoktur ve yazılı kaynaklarda küpe taktığından bahsedilmiyor. Resmin kime ait olduğuna dair belge yoktur ve kaynaklarda çizilen Selim portresine uymamaktadır. Başında tac ve on iki dilimli olması Yavuz Sultan Selim olmasını kuvvetle çürüten bu resmin kime ait olduğu tam bilinmeden Sultan Selim’e isnat edilmesi tarihçilik mesleği ile uğraşanların bunun aksini ispat etmesi halinde bile yanlışlığın tekrarlanması tarihçinin kıymetine ve zahmetine saygısızlık olmaktadır.

Padişah Miyatürleri

Fatih Sultan Mehmed'ten önce hiçbir padişah portresini yaptırmadı. Portresi yapılmayan sultanların dış görünüşleri kaynaklarda anlatıldığı veya tamamen hayal edilerek betimlenmiştir. Fatih'ten sonra tahta çıkan padişahların çoğunluğu kendi portresini yaptırdı fakat Yavuz Sultan Selim bunun dışındadır. Yandaki minyatür, kendisinden sonraki nakkaşların betimlemelere göre ortaya koyduğu bir eserdir. Ehl-i Hiref denilen saray sanatçılarının bağlı olduğu nakkaşhanede çalışan sanatçıların minyatür geleneğinde yaptığı portrelerin padişahların fiziksel özelliklerini oldukça gerçekçi bir biçimde yansıttığı görülür. Genellikle padişah isteği üzerine yapılan portrelerin gerçekçi olmasındaki en önemli etken, nakkaşların padişahı yakından görme olanağına erişmiş olmalarıdır.

selim
  Yavuz Sultan Selim'in Minyatürü (Şemailname)

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun