Türk Dil Bayramı nedir?

Türk Dil Bayramı nedir?

Türk dili adına önemli günlerden biri olan Türk Dil Bayramı her sene 13 Mayıs tarihinde kutlanmaya devam ediyor. Karamanoğlu Mehmet Bey'in 742 yıl önce yayınladığı ve böylece Türkçenin resmi dil kabul edildiği fermanın yıl dönümüne atıfta bulunarak kutlanan Türk Dil Bayramı’nın arka planını sizler için derledik. 13 Mayıs Türk Dil Bayramı nedir? Neden kutlanır? Önemi nedir? Merak edilen detaylar haberimizde.

BEYAZ TARİH / HABER

Karamanoğlu Mehmet Bey'in 742 yıl önce verdiği ve böylece Türkçenin ilk kez resmi dil kabul edildiği fermanın yıl dönümü 13 Mayıs Türk Dil Bayramı olarak kutlanıyor. Bugünün kutlanma nedenine dair tarihsel arka plan ise merak konusu. İşte Türk Dil Bayramı’nın ortaya çıkış hikayesi:

Karamanlı tarihçisi Şikâri’nin belirttiğine göre Karamanoğlu Mehmet Bey, okuma yazma bilen, bu hususa önem veren, meclislerinde vezir, kadı, müftü ve şeyhlerden başka alim, şair ve müneccimleri de bulunduran bir kişiliğe sahipti. Yine onun döneminde Allame, Feyzullah, Hoca Fakih, Fehhar, Nizami ve Hızır Mahmud gibi dönemin önemli ilim, şiir ve edebiyat ustalarını himayesi altında tutmuştur. Ancak bu süreçte bir dil birliğinin oluşmaması onun için dikkat çeken bir sorun haline geldi. Bu dil kargaşasına bir son vermek için ise somut fikirler zihninde belirmeye başladı.

Karamanoğlu Mehmed Bey Konya’yı ele geçirip, Siyavuş’u Selçuklu tahtına geçirdikten sonra ise 13 Mayıs 1277 tarihinde somut bir adım atarak, Konya önünde yapılan bir toplantı ile Türkçe’yi resmi dil olarak ilan eden o ünlü fermanı yayınladı ve bu durum Türk dil tarihi açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Bu ferman ile birlikte ilk defa Türkçe resmi dil olarak kullanlmaya başlandı. Mehmed Bey’in Farsça olarak kaleme aldığı bu metinin 13. yüzyıl Türkçesine çevirisi ise tarih kitaplarına şu ifadeyle geçti:

"Şimden girü, hiç kimesne, kapuda, divanda, mecliste ve seyranda, Türk dilinden gayrı söz söylemeye...

13. yüzyılın dilini yansıtan bu tercüme cümle bugünkü Türkçeye Karaman valiliğinin başvurusu üzerine Türk Dil Kurumu tarafından şu şekilde aktarılmıştır:

“Bugünden sonra hiç kimse, sarayda, divanda, meclislerde ve seyranda, Türk dilinden başka dil konuşmayacaktır."

kramanoğlu

Karamanoğlu Mehmet Bey’in 13 Mayıs 1277’te Türkçeyi korumak amacıyla yayınladığı fermanı ile bütün Anadolu beyliklerine kök salmış olan milli bir akıma tercüman oldu ve öteki beylerin de temsilciliğini yaptı. Bu ferman özünde, bir milletin birlik ve beraberliğinin ilk adımının dil birliği olduğunu vurgulamaktadır. Bu yönüyle de günümüzde kullanılan Türk Dil Bayramı’nın temelini oluşturmaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Zhazira Tashmatova, Karamanoğlu Mehmed Bey ve Türk Dil Bayramı, academia, Erişim Tarihi: 13.05.2019

Türk Dil Kurumu Resmi İnternet Sayfası, Erişim Tarihi: 13.05.2019

DİĞER HABERLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun