Abayı Yakmak

Abayı Yakmak

Günümüzde birisine aşık olduğunu, gönül verdiğini belirtmek ya da bu durumda olanları belirtmek için kullanılan bu deyim aslında hakiki aşka giden bir dervişin yanışıydı.

BEYAZ TARİH / DEYİMLER

'Aba', yün kumaştan yapılan ve tekke mensupları olan devişlerin giydiği beyaz renkli bir elbisedir. Vücudun tamamını örten ve asıl elbise olarak giydiğimiz şeyin üzerine hırka mahiyetli olan bu elbise tarikat yollarındaki kimseler için bugün dahi giyilen elbiselerdir.

12. yüzyılda gelişen ve büyüyen tasavvuf felsefesi hızla rağbet görerek kendi müridini ve şeyhini yaratır. Bu görüş altında birleşen müridlerin toplandığı tekkelerin mimarı yapısı içinde bir cami veya mescid bulunmakla birlikte ortada şadırvanı olan bir iç avlu ve avluyu çevreleyen derviş odaları, büyük derslik, mutfak ve depo bölümlerinden oluşurdu.

Kış aylarında harıl harıl yanan dersliğin ocağı, içeriyi muhabbetin sıcaklığına ek olarak fazlasıyla sıcak tutmaktaydı. Yine böyle bir ders gününde yün abalarına bürünen dervişler, Şeyh efendisinin dersine ve muhabetine öyle bir dalmışlar ki halet-i ruhiyyelerinin farkında dahi değiller. Bu sırada ocağa arkası dönük olan bir dervişin yünden yapılan abası ateş ile tutuşarak için için yanıyor. Şeyhine kulak kesilen dervişlerden kimse abası yanan dervişi fark etmiyor, dervişin kendisi dahi sohbetin insicamından etkilenerek farkında değil. Pir aşkına, yar aşkına içi yanan derviş dünya ateşinin farkına varmamış. Nihayet Şeyh efendi durumu fark edip dervişini bütün olarak yanmaktan kurtarıp mahçubiyetini gidermek için de arkadaşlarına "gerçek Hak aşıkı" olarak tanıtıyor. 

Şimdi daha değişik anlamlarda, günlük ilişkilerde ve bazen argo tabirle kullanılan bu deyim bize hakiki aşkı ararken abasını yakan bir dervişten yadigardır.

 
KAYNAKÇA
Çizmeciler, Osman, Ünlü Deyimer ve Öyküleri, Kastaş Yay:İstanbul 2002 s.7,8
Pala, İskender, İki Dirhem Bir Çekirdek, Kapı Yay:İstanbul 2015 s.1,2,3

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun