Zübeyr bin Avvâm

  • Önem : Hz. Peygamber’e ilk iman edenlerden ve cennetle müjdelenen on sahâbîden biri.
  • Doğum : 594-595 - Mekke
  • Ölüm : 656

Soyu Hz. Peygamber’in dedelerinden Kusay b. Kilâb’da Resûl-i Ekrem ile birleşen Zübeyr b. Avvâm çocukluğunun büyük bir kısmını Resûlullah’ın çocuklarıyla birlikte geçirdi. Babası çok küçükken vefat ettiğinden annesi onu kendi akrabaları olan Hâşimoğulları arasında büyüttü. Zübeyr putlara hiç tapmadı, Câhiliye inanışlarına meyletmedi, İslâm’a davetin ilk günlerinde on altı yaşında iken dört, beş veya yedinci Müslüman olarak İslâmiyet’i kabul etti. Müslümanlığı kabul etmesine önce amcası karşı çıktı. İslâm’dan vazgeçmediği takdirde kendisine şiddet uygulayacağına dair yemin etti; bir sonuç alamayınca onu bir hasıra sardı ve tavana astı, alttan ateş yakarak dumanıyla ona işkence etti, ancak Zübeyr inancından vazgeçmedi. Ok atmayı, kılıç kullanmayı ve ata binmeyi öğrenerek yetişen Zübeyr, Mekke döneminde İslâm adına ilk kılıç çeken kişi oldu. Bu dönemde Hz. Peygamber, Zübeyr’i ilk Müslümanlardan olan Abdullah b. Mes‘ûd ve Talha b. Ubeydullah ile kardeş ilân etti. Müşriklerin Müslümanlara karşı baskısı artıp Habeşistan’a hicret izni verilince Zübeyr ilk kafileyle oraya gitti.

Esmer, iri yapılı, uzun boylu, cesur ve kahraman bir kişi olan Zübeyr b. Avvâm Hulefâ-yi Râşidîn döneminde ziraat ve ticaretle meşgul olduğundan büyük bir servet edindi. Ayrıca değişik şehirlerde ashabın önde gelenlerine dağıtılan boş arazilerden aldığı paylarla birçok yerde gayrimenkul sahibi oldu. Cömertliği zenginliği kadar meşhurdu. Hz. Ömer’in vefatından sonra kendini divandan çıkarttırdı ve bir daha pay almadı. Zübeyr, Medine’de de Resûl-i Ekrem’in yakın çevresinde yaşadı, onunla birlikte bütün savaşlarda bulundu. Bedir Gazvesi’ne katılan üç süvariden biri olup büyük yararlılıklar gösterdi. Hudeybiye Antlaşması’nda da yer aldı. Hayber Savaşı’nda büyük kahramanlıklar gösterdi. Vâdilkurâ Seriyyesi ile Fedek’in fethine katıldı. Hz. Ömer döneminde onun en yakınındaki kişiler arasına girdi. İdarî konularda halifenin danışmanlığını yaptı. Özellikle Babilon ve İskenderiye şehirlerinin ele geçirilmesinde önemli roller üstlendi. Bir türlü alınamayan Babilon şehrine gizlice sızarak kale kapısını açtı ve Müslümanların şehre girmesini sağladı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Efendioğlu, Mehmet, Türkiye diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 44, 2013

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun