Zihni Mehmed Efendi

  • Meslek : Son devir Osmanlı âlimi, müderris
  • Doğum : 10 Temmuz 1846- İstanbul
  • Ölüm : 16 Aralık 1913- İstanbul

Çok zeki ve kavrayışlı olmasından dolayı hocası tarafından “Zihnî” mahlası alan Mehmed Efendi çok küçük yaşlarda iken Kur’an’ı ezberledi. Bâbıâli Meclis-i Vâlâ Mazbata Odası’na mülâzım olduktan sonra Matbaa-i Âmire Takvîm-i Vekāyi‘ kâtiplik ve musahhihliğine getirildi. Bu mevkide on yıl kadar çalışarak birçok dinî ve edebî eserin hatasız bir şekilde basılmasını sağladı. Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi ulûm-i Arabiyye ve dîniyye muallimliği, Mekteb-i Mülkiyye usûl-i fıkıh muallimliği, Tedkîk-i Müellefât Komisyonu üyeliği, Meclis-i Kebîr-i Maârif üyeliği, Maarif Nezâreti Encümen-i Teftîş ve Muâyene üyeliği ve başkanlığı görevlerinde bulundu. Emeklilik yaşı gelmesine rağmen Meclis-i Vükelâ kararıyla görevini sürdürdü. Halvetiyye-Şâbâniyye tarikatı şeyhi Necib Efendi’ye intisap eden Mehmed Zihni Efendi, Meclis-i Kebîr-i Maârif üyesi iken vefat etti ve Küplüce Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedildi.

Okuduğunu iyi anlayan, eleştiren, dikkatli ve düzenli bir alim olan Mehmed Efendi ülke içinde üstün başarı madalyaları ile taltif edildi. Stockholm’de toplanan Müsteşrikler Kongresi’ne gönderdiği matbu eserlerinin ilmîliği, ayrıca Arap dili ve öğretimine yaptığı hizmetlerden dolayı kongrenin teklifi üzerine birleşik krallık olan İsveç-Norveç hükümeti tarafından bir altın madalya ile ödüllendirildi. Görevlerini hakkıyla yerine getiren dürüst ve nazik bir kişiliğe sahip olan Mehmed Efendi Arap, Türk, İran dil ve edebiyatlarına vâkıftı. Mehmed Zihni Efendi Arapça öğrenmenin zor olmadığı düşüncesindeydi. Kelimelerin önemli bir kısmının dilimize girmiş olması nedeniyle Arapça dilinin öğreniminin Avrupa dillerinden daha kolay olduğunu ifade etti. Dil öğrenme yöntemleri arasında en iyisinin dilin kurallarının kişinin anadili ile öğrenmesi olduğunu ve bu sebeple Türkçe hazırlanmış bir Arapça gramer kitabını okuyup anlayabilen kişinin kendi kendine Arapça öğrenebileceğini söyledi. Mehmed Zihni Efendi Arapça öğretimi için bir dizi kitap yazdı ve bu hususta yeni bir çığır açtı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kılıç, Hulusi, Zihni Mehmed Efendi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, c.28, sf.542-543

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun