Zengiler

  • Kurucusu : İmadeddin Zengi
  • Etkin olduğu yıllar : 1127-1233

1127 yılında İmadeddin Zengi ‘nin Musul valiliğine tayin edilmesiyle kurulan bir atabeylik olan Zengiler, İmadeddin Zengi döneminde Suriye ve el-Cezire’nin alındı, Urfa Haçlı Kontluğu ve Dimaşk Atabeyliği’ne de son verildi. 1146’da Ca’ber Kuşatması sırasında şehit düşmesiyle de Nureddin Mahmud Halep’e, 1. Seyfeddin Gazi de Musul’a hâkim oldu. İmadeddin ’in düşmanları ise bu ölümünü fırsat bilip harekete geçmişlerdi. Bunlardan biri olan Selçuklu Meliki Alparslan b. Mahmud Musul’a girdi fakat Seyfeddin Gazi onu durdurarak Sultan Mesud’a hakimiyetini kabul ettirdi. Daha sonra Nureddin Haçlıları Yağra’da mağlup etti ve 2. Haçlı Seferi’nin ardından Suriye’deki itibarı arttı. 1154’te ise Nureddin, Halep ve Dimaşk’ı alarak bölgedeki en güçlü hükümdar oldu. İzzeddin Mesud döneminde ise Musul atabeyliği Selahaddin Eyyübi’nin hakimiyeti altına girdi. Yerine geçen oğlu Nureddin Arslanşah da hakimiyet için çeşitli mücadeleler verdi bunun için oğullarını Kökböri’nin kızları ile evlendirerek ittifak kurdu. Yönetime geçen II. Nureddin Arslanşah ve Nasırüddin Mahmud dönemlerinde ise güç gittikçe Bedreddin Lü’lü tarafından ele geçirildi.

Zengiler, kültürel bakımdan Müslümanların önem verdiği bir devletti. Haçlılar’a karşı verdikleri mücadeleler sonucunda İslam dünyasının umudu olmuşlardı. Ayrıca Şiiliğin yaygın olduğu topraklarda Sünniliği de desteklediler. Devletin en önemli özelliği ise mimari zenginlikleridir. Birçok han, sebil, medrese, ribat ve bimaristan yaptılar. Taş işçiliğinde dönemin öncüleri oldular ve literatüre “Zengi düğümü” terimini kazandırdılar. Yaptıkları burç ve kalelerde de figürlü kabartmalar kullandılar. Dicle Nehri üzerine su kanalları inşa etmeleri sayesinde de zengin meyve ve pamuk üretimi yaptılar.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Gülay Öğün Bezer, Zengiler, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.44, 2013

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun