Zâtî

  • Meslek : Divan şairi
  • Doğum : 1471- Balıkesir
  • Ölüm : 1546 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Divan, Şem‘ ü Pervâne, Edirne Şehrengizi, Letâif

Yazmış olduğu eserler ile övgü almadığı kimse olmayan Zati’nin gerçek adı Satılmış’tır. Ailesi hakkında fazla bilgi yoktur ancak baba mesleği olan çizmecilik işini yaptığı sıralarda şiirler yazdığı bilinmektedir. Kulağı çok iyi duymuyordu ve bu yüzden şiir bilgisi geniş değildi. Geçimini sağlamak için kumla fala bakma (Remilcilik) mesleğini öğrendi. Bursa, Manisa, Edirne ve İznik’te bulunduktan sonra kırk yaşlarına gelince İstanbul’a yerleşti. Hadım Ali Paşa’nın divan yazarı olan Mesîhî ile tanıştı ve ardından paşanın himayesine girdi. II. Bayezid’e nevruz ve bayramlarda sunmuş olduğu eserleri ile dikkatleri üstüne çekmeyi başardı. Bunun sonrasında ise II. Selim’in tahta çıkışını tebrik eden iki kaside yazdı ve bunlar beğenildi. Bu beğenilmenin ardından Bursa ve Balıkesir’de iki köyün geliri bağlandı. Buna rağmen Kanûnî Sultan Süleyman zamanına kadar sıkıntı içinde yaşadı. Kanûnî’ye sunduğu şiirler beğenildi, burada elde ettikleri ile rahata kavuştu. Ancak son yıllarını Fatih Sarıgüzel Hamamı’na yakın evinde zorluk içinde geçirdi.

Zati, herkesle yakınlık kurabilen, esprili ve hoş sohbet biri olarak tanınmaktadır. Bazı kaynaklarda Zâtî’nin evli olduğu belirtilirken bazılarında ise bekar olduğu konusunda bilgiler yer almaktadır. Şiirlerinde daha çok dünya hayatı konusu öne çıkmaktadır. Şiir konusuna vakıf kimseler Zati’nin aslında büyük bir yetenek olduğunu ancak hem hırs sahibi olmayışından hem de duyma engelli oluşundan dolayı ismini fazla duyuramadığını söylemektedirler. Aynı zamanda onun hakkında sanat kaygısı konusuna takılmadan şiir yazdığı, remilci dükkânında kendisine getirilen şiirleri sanki kendisininmiş gibi gösterdiği ve fazla şiir yazmaktan sıklıkla tekrara düştüğü yönünde olumsuz değerlendirmeler de yapılmıştır. Buna karşılık köklü bir eğitim almadan kendi kendini yetiştirerek şairler arasına girmesi, sağır olduğu halde sanatını geliştirmesi ve dükkânını şairlerin eğitim aldığı bir ortam haline getirmesi takdir edildiği hususlardır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Vildan S. Coşkun, Zati, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2013, cilt.44, sf.150-151

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun