Yusuf Hikmet Bayur

Yusuf Hikmet Bayur
  • Meslek : Türk siyasetçi ve tarihçi
  • Doğum : 1891 - İstanbul
  • Ölüm : 6 Mart 1980 - İstanbul

Türk devrim tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan, tarihçi ve siyasetçi Yusuf Hikmet Bayur İstanbul’da dünyaya geldi. Sadrazam Kıbrıslı Kamil Paşa’nın torunu olan Bayur, küçük yaşta kaybettiği dedesinin himayesinde yetişti. İlk ve orta eğitimini İstanbul’da alan Bayur, yükseköğrenimini gerçekleştirmek için Paris’e gitti. Türkiye’ye döndükten sonra Galatasaray Lisesi’nde öğretmenlik yaptı. Milli Mücadele’nin başlaması üzerine Ankara’ya giden Bayur, Dışişleri Bakanlığı’nda görev aldı. İyi seviyedeki yabancı dil bilgisi nedeniyle çabuk kabul gördü ve dış siyasetin belirlenmesinde önemli rol oynadı. Lozan Konferansı sırasında İsmet Paşa’nın müşavir kadrosunda yer aldı; 1925’ten sonra dış ülkelerde aktif görev almaya başladı. Belgrad’da yürüttüğü orta elçiliği görevinin ardından cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği yapan Bayur, bu görevin ardından Afganistan büyükelçiliğinde bulundu. Tarih ilmi üzerine çalışmalarına Türk Tarih Kurumu üyesi olarak bu süreçte başladı.

Aktif siyasi yaşantısına 1933 yılında Manisa milletvekili olarak başlayan Bayur, kısa süren Maarif vekilliği sırasında üniversite reformu yapıldı ve üniversitelerde inkılap tarihi derslerinin zorunlu olarak okutulması kabul edildi. Daha sonra Ankara Üniversitesi' nin çeşitli fakülte ve yüksekokullarında Türk inkılap tarihi dersleri veren Bayur siyasi tarih profesörlüğü­ne, bir süre sonra da Hint tarihi ordinaryüs profesörlüğüne tayin edildi. Çok partili siyasi hayata geçildiği dönemde İsmet İnönü’ye karşı sert muhalefet yaptı. Millet Partisi’nin kurucuları arasında yer alan Bayur, parti genel başkanlığına kadar yükseldi. Daha sonraki süreçlerden Demokrat Parti listesinden bağımsız milletvekili olarak meclisi girdi ve aktif siyaset yaşantısını devam ettirdi, ancak Demokrat Parti’ye de sert eleştirilerde bulundu. Özellikle din derslerinin ortaokullarda okutulmasına karşı çıkarak, ibadetin Türkçe olması gerektiğini savundu. 27 Mayıs 1960 askeri darbesi döneminde devrin iktidar partisinin ileri gelenleriyle birlikte Yassıada mahkemesinde yargılanarak mahkûm edildi ancak çıkartılan af sonucu serbest kaldı. Daha sonraki hayatı boyunca aktif siyasete girmedi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mahmut H. Şakiroğlu, Yusuf Hikmet Bayur, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1992, cilt.5, sf.282-283

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun