Yaş Antlaşması

  • Önem : 1787’de başlayan Osmanlı–Rus savaşını sona erdiren antlaşma
  • Dönem Padişahı : 3. Selim
  • Yer : Yaş

Küçük Kaynarca Antlaşması’yla hukuken bağımsız bir devlet konumuna getirilen Kırım Hanlığı’nı ele geçirmek II. Katerina idaresindeki Rusya’nın ana hedefi oldu. Kırım’ın ilhakı 1787’de ilân edilen savaşın sebebini oluşturdu. Avusturya’nın da Rusya’nın müttefiki olarak katılacağı İstanbul’daki elçisi tarafından resmen bildirildi, böylece iki cepheli bir mücadele zorunlu hale geldi. Avusturya cephesine kıyasla çok daha zorlu geçen Rus cephesi bir dizi başarısızlığa sahne oldu. Avusturya ile yapılan Ziştovi Antlaşmasından sonra İstanbul’dan gelen talimatla Yaş’ta yapılacak görüşmeler için Ziştovi’deki Osmanlı heyeti görevlendirildi. Rus tarafı, görüşmelerde zaman kazanmak için ele alınacak konuların toptan yazıldığı on iki maddelik bir antlaşma metni takdim etti. Maddelerden birinin savaş tazminatı talebiyle ilgili olduğu ve bunun için 24.000 kese istendiği anlaşıldı. Ancak kabul edilmeyerek bırakıldı ve son toplantıya kadar çözümlenmedi. Geri verilecek olan Memleketeyn’in statüsü ve savaşın yıkımı sebebiyle ahalisinin iki yıl vergiden muaf tutulması, yerlerinden ayrılan ailelerin geri dönüşlerine izin verilmesi, Bucak dahil buralardaki kalelerin Osmanlı Devleti’ne bırakılması yapılan altıncı oturumda karar altına alındı.

Öte yandan savaş tazminatı isteğini içeren kâğıt hâlâ masa üzerinde durmakta, Ruslar bunun alınıp müzakereye girişilmesini beklemekte ve teşvik için tazminatın 20.000 keseye indirilebileceğini ifade etmekteydi. Savaş tazminatı, Kuban’ın serbestisi ve Cezayirli tazminatı maddeleri dışında kalan bütün maddelerde mutabakata varıldı. Kuban maddesindeki ısrarlarının sadece Rusya’nın güvenliğini sağlamak amacını taşıdığı bundan dolayı çariçenin savaş tazminatı talebinden tamamen vazgeçtiği bildirildi. Böylece görüşmelerin sona erdiği ve barışın akdedildiği ilân edildi. Ardından Rus heyeti için hazırlanan değerli hediyeler dağıtıldı ve karşılıkları kabul edildi. Yaş Antlaşması ile Turla’dan sınır kesildi ve yine toprak kaybedilerek Kırım’ın geri alınması hayali sona erdi. Barış antlaşması uyarınca tarafların karşılıklı olarak büyük sefaret heyetleri göndermeleri kararlaştırıldığından Mustafa Râsih Efendi Rumeli beylerbeyi unvanıyla Rusya’ya büyük elçi tayin edildi. Rusya tarafından da General Michael Larjonoviç Goleniçev-Kutusov belirlendi. Bu, barış sonunda ağır hediyelerle karşılıklı olarak gönderilmesi adet haline gelen sefaret heyetlerinin son örneğini teşkil eder.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Beydilli, Kemal, Yaş Antlaşması, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 43, 2013, s:343-347

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun