Yanyalı Bedreddin Mehmed

  • Meslek : Osmanlı matematikçisi
  • Ölüm : 1733
  • Başlıca Eserleri : Tes̱lîs̱ü’z-zâviye ve tesbîʿu’d-dâʾire, ʿAmelü’l-müsebbaʿ ve ġayrihî min ẕevâti’l-eḍlâʿi’l-kes̱îre fi’d-dâʾire

Kaynaklarda hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmayan Yanyalı Bedrettin Mehmed’in, Yanyalı Esad Efendi’nin oğlu olduğu bilinir. Babası, döneminde Esad Hoca olarak anıldı, eserlerinde “Yanyavî” nisbesini kullandı. Esad Efendi ilme karşı arzusu ve üstün zekâsıyla kısa zamanda dikkatleri üzerine çekmiş bir şahsiyetti. Mantık ve felsefenin yanı sıra matematik ve astronomi de öğrendi. Ondaki bu aydın düşünme ve geniş zeka oğluna da sirayet etti. Bedreddin lakabı Bedrî şeklinde de kaydedilen Bedreddin Mehmed’in medrese tahsilinin ardından mülâzemetle ilmiyeye intisap ettiği anlaşılır. 1733’de babasından üç yıl sonra vefat ettiği bilinir. Babası gibi aklî ilimlerle uğraşan Bedreddin Efendi daha çok matematikle ilgilendi.

Lâle Devri’nin en önemli ilim ve fikir adamlarından birinin oğlu olan Bedreddin Mehmed’i babası özellikle yetiştirdi. Birçok eseri bulunan Bedreddin Mehmed’in günümüze pek az eseri ulaştı. Bursalı Mehmed Tâhir’in adlarını verdiği altı eserinden üçünün nüshaları bilinir. Şerḥu baʿżi’l-maḳālâti’l-Öḳlîdisiyye adlı eseri Bedreddin Efendi şerhin mukaddimesinde bütün açıları üçe, daireleri yediye, yayları altıya böldüğünü, dönemine kadar çözülemeyen birçok geometri problemini çözdüğünü söyler. Geometrik çizimler şerhin kenarlarında verildi. Kendi konusunda önemli bir çalışma olan eserin bazı nüshaları mevcuttu. Günümüze ulaşmayan diğer eserleri de şunlardır: Reyḥânetü’r-rûḥ fî resmi’s-sâʿât fî maʿrifeti’l-evḳāt, Taḥrîrü’l-Menâẓıri’l-Öḳlîdisî, Şerḥu Ḫulâṣati’l-ḥisâb

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kaya, Mahmut, Yanyalı Bedreddin Mehmed, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, c.43, sf. 321-322

Sarıkavak, Kazım, Yanyalı Esad Efendi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, c.43, sf. 322-323

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun