Yahyâ Hilmi Efendi

  • Önem : Osmanlı nesih hattının seçkin üstatlarından
  • Doğum : 1833 - İstanbul
  • Ölüm : 23 Kasım 1907 - İstanbul

İstanbul Süleymaniye’de doğan Yahyâ Hilmi Efendi, ilk tahsilinden sonra Beyazıt ve Sultanahmet camilerindeki derslere devam ederek icâzet aldı. Küçük yaşlarda Mehmed Hâşim Efendi’den sülüs-nesih meşkine başlasa da on iki yaşında hocasının vefatı üzerine Dârü’t-tabâati’l-âmire musahhihi Halil Zühdü Efendi’den meşke devam etti ve 1847’de bu hocasından icâzet aldı. 1848’de Bâb-ı Seraskerî Nizâmiye Jurnal Kalemi’ne girdi. Burada zamanla mümeyyizliğe ve müdürlüğe kadar terfi ederek altmış yıla yakın hizmet etti; kendisine sâlise, sâniye ve ûlâ sınıf-ı sânîsi rütbeleri verildi. Son zamanlarında felçli olan Yahyâ Hilmi Efendi, vefatından sonra Süleymaniye Camii hazîresine defnedildi. Torunu ressam Güzin Duran tarafından İstanbul Üniversitesi’ne bağışlanan aynı semtteki evi halen içindeki tarihî eşya, levha ve tablolarla birlikte muhafaza edilerek ziyarete açık durumdadır. Bu bina eski İstanbul’dan kalan yegâne tarihî hattat evidir. Doğumundan ölümüne kadar Süleymaniye’den ayrılmayan Yahyâ Efendi yazları Çengelköy sırtlarında Çakaldağı’ndaki sayfiyesine gider, bahçesiyle meşgul olurdu.

Yahyâ Hilmi Efendi resmî vazifesi dışında bütün vaktini hüsn-i hatta adadı ve sülüsten ziyade nesih hattına meyletti. Bu yazı çeşidiyle sonuncusu yirmi birinci cüze kadar gelen yirmi beş mushaf, sayısız en‘âm ve eczâ-i şerîfe, Delâilü’l-hayrât, evrâd yazdı. Kaleminin hızıyla bilinen Yahyâ Hilmi Efendi’nin sülüs-nesih murakka‘ları ve hilyeleri ile Hz. Ali rivayeti hilyeleri dışında ifadesi çok daha uzun olan Ebû Hüreyre rivayetiyle yazdıkları da vardır. Mükemmel bir şekilde tamamladığı Şeyh Hamdullah mushafı da Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’ndedir. XIX. yüzyılda Osmanlı neshine hâkim olan Kazasker Mustafa İzzet ve Mehmed Şevki efendilerin üslûbu karşısında kendine has şivesiyle göz dolduran Yahyâ Hilmi’nin taleberi arasında Şefîk es-Seyfî ve Mehmed İzzet efendiler, Rifat Yazgan ve Meşhur Hasan Rızâ Efendi sayılabilir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Derman, Uğur, Yahyâ Hilmi Efendi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, cilt. 43, sf. 253-254

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun