Yahudi

  • Yahudi : Hz. Musa’nın dinine mensup kimse

Arapça’da yehud, İbranice’de yehudi, Aramice’de yehuday şeklinde ifade edilir. Kur’an-ı Kerim’de, Hz. Peygamber döneminde yaşayan ve Hz. Musa şeriatına bağlı olma manasında İsrailoğulları’nın devamı olarak görülen Yahudileri ifade etmek için “yehud” kelimesi kullanılır. Yehuddan maksat ise “yehudiyyin”dir (tövbe edenler). Yahudilere bu ismin verilmesinin sebebi, bir görüşe göre Musa zamanında İsrailoğulları’nın buzağı heykeline taptıktan sonra pişman olarak Allah’a ‘’biz sana döndük’’ demeleridir. Başlangıçta övgü ifade eden yehud kelimesi, Yahudilerin şeriatının reddedilmesinden sonra artık övgü anlamı taşımasa da onlara ait bir isim olarak kullanılagelmiştir. Yehud’un İbranice karşılığı olan yehudi kelimesi Yehuda’ya dayanmaktadır. Kelime Ahd-i Atik boyunca başlangıçta şahıs ve kabile ismi şeklinde, sonraları ve özellikle sürgün sonrası dönemde ilgili bölge ve dini-siyasi kimlikle bağlantılı olarak ve Rabbani literatürde şahıs isminin yanında hem bir kabileyi hem de bölgeyi ifade etmek için kullanılmıştır.

Yahudi geleneğinde “yehuda-övgü ilişkisi” devam ettirilmiştir. Rabbani literatürde, Mısır’dan çıkış sırasında Kızıldeniz’e ilk giren ve Ken‘an topraklarının ele geçirilmesi esnasında Ken‘anlılar’ın karşısına ilk çıkan kabile, aynı zamanda başta Kral Davud olmak üzere İsrailoğulları tarihindeki pek çok önemli kişinin kendisine dayandığı ve mesihin, içinden çıkacağı soy olduğu gerekçesiyle Yehuda’nın diğer İsrail kabilelerine üstünlüğü vurgulanmıştır. Bunun yanında, Yehuda’nın kardeşleri tarafından övülmesine yönelik Tevrat ifadesinden hareketle Ya‘kup’un bütün soyunun kendilerini Yehuda’ya nisbet edecekleri ve yehudi diye anılacakları belirtilmiştir. Rabbani literatürde Kudüs merkezli Yehuda bölgesine de üstünlük atfedilmiştir. Yehudi kelimesi Ahd-i Atîk’te “Yehuda soyuna/bölgesine ait” manasında ve bilhassa -Yehuda kabilesinden olsun olmasın- Yehuda bölgesinde oturanları yahut bu bölgeden olanları ve Babil sürgününden sonra bütün İsrailoğulları kabilelerinden artakalanları ifade etmek için kullanılmıştır. İsrail topraklarında yaşayan ve İbranice konuşan Yahudiler ise İsrailoğulları’nın geçmişiyle bağlarını diri tutmak adına kendilerinden İsrail diye bahsetmişlerdir. Yahudi şeriatınca (halaka) benimsenen tanım söz konusu olduğunda bir kişinin Yahudi sayılması için Yahudi anneden doğması veya Yahudi dinine geçmesi gerekmektedir. Bugün farklı Yahudi cemaat ve gruplarına göre değişen dini, etnik, kültürel ve seküler Yahudi tanımları bulunmaktadır.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Gürkan, L.Salime, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2013, cilt 43, sayfa: 182-184

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun