Vilhelm Thomsen

Vilhelm Thomsen
  • Meslek : Danimarkalı Dilbilimci, Türkolog
  • Doğum : 25 Ocak 1842-Kopenhag
  • Ölüm : 12 Mayıs 1927- Valby
  • Başlıca Eserleri : Inscriptions de l’Orkhon déchiffrées par Vilhelm Thomsen, “Sur le système des consonnes dans la langue ouïgoure”, Turcica, Etudes concernant l’interprétation des inscriptions turques de la Mongolie et de la Sibérie, “Aus Ostturkistans Vergangenheit”

Türkoloji tarihine Orhon Yazıtları üzerine yaptığı çalışmalarla geçen Vilhelm Ludvig Peter Thomsen 1859’da babasının isteğiyle Kopenhag İlâhiyat Fakültesi’ne kaydolduysa da kısa süre içinde Filoloji Fakültesi’ne geçti. Döneminin önde gelen bilim adamlarından dil, dil bilimi ve filoloji dersleri almış olan Thomsen küçük yaşta başladığı dil öğreniminde özel ilgisi ve yeteneği sayesinde Sanskritçe, Grekçe, Latince, Arapça, İspanyolca, Rusça, Fince ve Macarca dahil on altı dil öğrendi. Hint-Avrupa dilleri üzerine çalıştı ve Dan diyalektoloji sözlüğünün yazımına katkıda bulundu. Daha çok karşılaştırmalı dil bilimi alanında araştırmalar yapan Thomsen Fin dili üzerine hazırladığı teziyle doktor unvanını aldı; eserin Almanca tercümesiyle de Berlin Bilimler Akademisi Sever Bopp ödülünü kazandı. Kopenhag Üniversitesi’nde karşılaştırmalı dil bilimi dersleri de vermiş olan Thomsen 1875’te doçent, 1887’de profesör oldu. Öte yandan Danimarka Bilimler Akademisi’nin başkanlık görevini de üstlendi.

Orhon ve Yenisey ırmaklarının kıyısındaki yazılı taşların dilini çözerek bunların Türkler’den kaldığını ispatlayan Thomsen, 15 Aralık 1893’te bunu bir bildiriyle açıkladı. Ertesi yıl bildiriyi yayımladıktan sonra Çin ve Bizans kaynaklarını derinlemesine inceleyip 1896’da Orhon yazıtlarının tamamını kitap halinde bir araya getirdi. Öğrencilerinden Kurt Wulf’la birlikte Yenisey yazıtlarıyla ilgili araştırmalar da yapmış olan Thomsen, bunları yayımlamadı. Vilhelm Grønbech ve oğlu Kaare Grønbech gibi çok sayıda önemli isime de öğretmenlik yapt. Alman dilcilerinden Willy Bang Kaup’un Germanistik alanından Türkoloji’ye geçmesinde de onun çalışmaları etkili oldu. Danimarka kralının “elefan madalyası”, Osmanlı Padişahı V. Mehmed Reşad’ın birinci rütbeden “Mecîdî nişanı” verdiği, adına biri doktorasının yirmi beşinci, diğerleri doğumunun yetmişinci yıl dönümü münasebetiyle üç armağan kitabın yayımlanıp sekseninci yıl dönümü için başlıca yazıları tekrar basılan Thomsen’in hayatı ve çalışmaları üzerine çeşitli yayımlar yapıldı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Bilgin, A. Azmi, Vilhelm Thomsen, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2012, c.41, sf.84-85

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun