Veysel Karani Külliyesi

Veysel Karani Külliyesi
  • Yer : Siirt- Baykan
  • Türbedarı : Seyyid Muhammed- Seyyid Abdülkerim Tekin
  • Onarımlar : 1987, 1991, 1998

Osmanlı devrinde saray tarafından görevlendirilen türbedarlar tarafından idare edilen türbeyi son dönemde tayin edilen Seyyid Muhammed’in ardından Seyyid Abdülkerim Tekin idare etti. Seyyid Abdülkerim, 1918’de vefat eden amcası Seyyid Ali’nin yerine kaymakamlık pâyesiyle Siirt’in son nakîbüleşrafı oldu. 1934’te Siirt’te vefat etti ve Zeyve Mezarlığı’na defnedildi. Seyyid Abdülkerim zamanında türbenin sol tarafında bir mescitle bir medrese inşa edildi. 1901 yılında “cas” denilen yerli harçla ve kısmen moloz taşlarla yapılan ve çatısı tonozlarla örtülen türbe, mimari tarzı itibariyle bir sanat değeri taşımadığı gibi devamlı rutubet alması sebebiyle tehlikeli bir durum arz ettiğinden 1967’de Veysel Karanî Tarihî Eserleri Koruma ve Eski Değerleriyle Güzelleştirme Derneği tarafından yıktırıldı. Valilikçe hazırlatılan plana göre eski ölçüler içinde yeni bir türbe inşa edildi. Külliye, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün girişimleriyle 1974 yılından itibaren çok daha bakımlı bir görünüme kavuştu. 1982’de avlu düzenlemesinden sonra 1983’te kesimhâne binaları, ardından otel ve konukevi binaları devreye sokuldu. Cami ve türbe arılıklarla 3 kere onarımdan geçirildi, 1998-2001 yılları arasındaki restorasyonda türbenin içi ve çevresi düzenlendi.

Cami, şadırvan ve diğer müştemilât binalarıyla aynı avlu içinde yer alan türbe kareye yakın dikdörtgen planlı olup kubbe ile örtüldü. Türbenin kuzey cephesinde iki kapı vardı. Bitkisel süslerle bezenmiş Veysel Karanî’nin ahşap sandukasının etrafı ahşap bir korkulukla çevrildi. Sanduka köşelerde sepet örgülü birer, yanlarda çiçek motifli ikişer sütuna oturan yuvarlak ve dilimli sivri kemerli bir bölüm içinde yer aldı. Türbede pencere açıklıklarının üst hizalarına kadar duvarlar yeni çini karolarla kaplandı. Üst kısımlarda ve kubbede bitkisel süslemeli kalem işleri ve hat uygulamaları yer aldı. Türbenin giriş kapısının hemen yanındaki mezarda türbedarlardan ve Siirt nakîbül eşrafından Seyyid Muhammed Efendi yatmaktadır. Veysel Karanî Türbesi’nin yanı başındaki ağaçlıklı alan mezarlık olarak düzenlendi. Her yıl 16-17 Mayıs Veysel Karanî'yi anma günleri olarak kutlanmakta, türbe bahar aylarında ve özellikle mayıs ayında yurdun dört bir yanından gelen ziyaretçilerin akınına uğramaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yıldırım, İbrahim, Veysel Karani Külliyesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 43, 2013

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun