Velid Ebüzziya

Velid Ebüzziya
  • Meslek : Gazeteci, Yazar, Yayıncı, Matbaacı
  • Doğum : Temmuz 1882 - İstanbul
  • Ölüm : 12 Ocak 1945 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Şarlok Holmes’in Sergüzeştleri, Delik İğne, Girid, Mazisi, Halisi, İstikbali, Takvim-i Ebüzziya, Fen ve Sanat Halk Ansiklopedisi

Tahsiline Bakırköy’de Behram Ağa İlkokulu’nda başlayan Velid, oradan Mekteb-i Sultani’ye geçti. Lise tahsilini Bakırköy’deki Fransız Saint Benoit Mektebi’nde tamamladı. Daha sonra İstanbul Darülfünunu Hukuk Mektebi’ne girdi. Devrin önde gelen Fransız gazetelerinden Le Temps ve Le Figaro’da stajyer muhabir olarak çalışan Velid, daha sonra babasının gazetesi Tasvir-i Efkar’da çalışmaya başladı. Babalarının ölümü üzerine Ebüzziya kardeşler idari işleri ve yazı işlerini üzerlerine alarak gazetenin yayımını devam ettirdiler. I. Dünya Savaşı ve uygulanmaya başlanan sansür, gazeteciliği çok güç ve tehlikeli bir hale getirdiği dönemde kapanan gazetenin adını değiştirerek yayına devam etmeyi başardılar. İngilizler’in, Mütareke şartlarını çiğneyip İstanbul’u resmen işgal etmeleri ve Şehzadebaşı Karakolu’nda uyumakta olan silahsız askerleri yataklarında süngüleyerek şehit etmeleri üzerine kanlar akan naaşlarının resimlerini çeken Velid Bey, bunları Anadolu’ya göndermesi üzerine tutuklanıp Malta adasına sürgün edildi. bir yıl sürgünde kaldıktan sonra İstanbul’a döndü ve Büyük Taarruz’un yapılabilmesine destek verdi.

Hizmetlerine karşılık istiklal madalyası verilen Velid Bey, hiçbir hazırlık yapılmadan birdenbire  Cumhuriyet’in ilan edilmesinin yanlış bir hareket olduğu, hilafetin kaldırılmasının büyük bir hata olduğu ve alfabenin değiştirilmesi hakkında ileri sürülen fikirler aleyhinde neşriyat yapması üzerine  “hıyanet-i vataniyye” ithamı ile tutuklandı ve İstiklal Mahkemesi’ne teslim edildi. Ancak vatana yaptığı hizmetler sebebiyle mahkeme sonunda beraat etti. II. Dünya Savaşı’nın en hareketli günlerinde hükümet çeşitli vesilelerle arka arkaya Tasvir-i Efkar’ı kapatmaya devam etti; nihayet gayri resmi olarak, “Velid Bey yazı yazmaktan vazgeçmezse gazete tamamen kapatılacaktır” tehdidi üzerine gazeteye yazı yazmaktan vazgeçti. Geniş bir kültüre ve ansiklopedik bilgiye sahip olan Velid Bey, ülkenin ancak dinine, geleneklerine ve aile mefhumuna bağlı kalarak yükselebileceğine inanıyordu. Aynı zamanda her türlü ilmi ve fikri yeniliğe taraftardı. Tam anlamıyla gazeteci olarak doğmuş bulunan Velid Bey Türkiye’de çağdaş gazeteciliği kurmuştur. Velid Bey “eau forte” denilen çini mürekkebi kullanarak tarama usulüyle resim yapmakta ve bilhassa portre resmetmekte usta idi. Matbaasında bastığı kendi eserlerinde ve babasının takvimlerinde bu tarz resimleri vardır.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ebüzziya, Ziyad, Velid Ebüzziya Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1994, C. 10, sf. 371 - 373

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun