Van Ulu Camii

Van Ulu Camii
  • Yer : Van
  • Yapıldığı dönem : Karakoyunlu Hükümdarı Kara Yûsuf’un saltanatı dönemi

Günümüze harabe şeklinde ulaşan yapı Eski Van şehrinin ortasında yer alır. Kitâbesi ya da vakfiyesi olmayan caminin yapılan kazılar sonucu Karakoyunlu Hükümdarı Kara Yûsuf’un saltanatı zamanına ait olduğu düşünülür. 1655’te yapıyı ziyaret eden Evliya Çelebi, Van Ulu Camii yanında bir de medresesinin olduğunu belirtir. Caminin 1913 yılında yayımlanan fotoğrafları eldeki en eski fotoğraflardır ve cami o tarihte de harabe durumundadır. Kazıdan çıkarılarak Van Müzesi’nde sergilenen parçalarda bitkisel, geometrik desenler, bunların aralarındaki yazı kuşakları, kabaralar, derz motifleri ve üç dilimli süsleme kemerleri bulunur. Yapı ayrıca yoğun biçimde alçı süslemeye sahipken çini görülmez. Camide tuğla ve alçı birlikte kullanılmış, doğal renklerinin yanı sıra sarı, yeşil, kırmızı ve mavi renk boyalı görsel etki yükseltilmiştir.

Asıl önemini zengin süslemelerinden alan caminin bugün minaresinin külâhı ve kapısı yıkık vaziyettedir. Ancak 1911’de şerefesinin ayakta olduğu ve şerefeye geçişin mukarnaslarla sağlandığı bilinir. Yapının kademeli sivri kemerin çevrelediği cümle kapısında üstte yıldız kompozisyonu, bunun altında kûfî harflerle yazılmış kitâbe kuşağı yer alır. Mihrap önündeki kubbenin içi her biri ayrı geometrik motifler taşıyan mukarnaslarla doldurulmuş haldedir. Mukarnaslara geçişi sağlayan köşe dolguları ve üst örtüyü meydana getiren tonozların iç bükey yüzeylerinin çok çeşitli bitkisel kompozisyonlarla bezendiği görülür. Yapının diğer birimleri gibi mihrabı da parçalar halinde günümüze ulaşmıştır. Van Müzesi’ne kaldırılan bu parçalar elverişsiz koşullar yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Tuğla ve alçı ile hazırlanmış mihrap dış cepheye dikdörtgen biçiminde taşar. Cami, malzeme ve süsleme yönünden İran’daki Büyük Selçuklu camileri ile benzerlik gösterir. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Konyar, H. Banu, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 42, 2012
 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun