Tunuslu Hayreddin Paşa

Tunuslu Hayreddin Paşa
  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Kişilik : Islahatçı ve Reformcu
  • Ölüm : 29 Ocak 1890 - İstanbul

Hayreddin Paşa dürüst, haysiyetli ve ideallerine sadık kişiliğiyle 19. yüzyıl İslam dünyasının önemli devlet adamlarındandır. Paşa unvanına bakılınca onun soylu bir şahıs olduğu düşünülse de Hayreddin Paşa, esir pazarından alınan ve elde ettiği makam ve mevkiye tırnaklarıyla kazıyarak gelen biridir. Kıbrıslı Tahsin Bey'in himayesine verilen Paşa, Kanlıca’da geçen birkaç yılın ardından da Tunus Valisi Ahmet Paşa tarafından Tunus’a götürüldü. Daha o günlerde farklı kişiliğini ve zekâsını kanıtlayan Hayreddin Paşa, iyi bir eğitim alıp, kariyer basamaklarına bir bir tırmanmaya başladı. Askerlik mesleğine merak salan Paşa, bu alanda ilerleyerek önemli mevkiler elde etti. Onun devlet adamlığı düşüncesini etkileyen Avrupa’yı gözlemleme tecrübesi ilk Ahmet Paşa’yla yaptığı Paris ziyaretidir. İsveç, Prusya, Fransa, Danimarka, Hollanda ve Belçika gibi ülkeleri gezerek dünyadaki ekonomik ve sosyal gelişmeleri yakından takip eden Hayreddin Paşa, İstanbul’da döndükten sonra çeşitli devlet görevlerinin ardından Abdülhamid’in yakın çevresine girerek Sultan’ın takdirini kazandı ve sadrazam olma başarısı gösterdi.

Hayreddin Paşa’nın asıl amacı, 19. yüzyılın diğer bazı reformcuları gibi Müslüman kalarak çağdaşlaşmaktı. Aķvemü’l-mesâlik’te ortaya koyduğu yenilikçi fikirlerine daima sadık kalan Paşa, Tunus’taki reform ve ıslahatları ile Tunus rönesansının ve modern Tunus’un öncülerinden biri oldu. Tunus’un ve Türkiye’nin modernleşme ve çağdaşlaşma tarihinde seçkin bir yer kazandı. İki büyük medeniyeti yakından tanıması İslam toplumunun çağdaşlaşmasına dair sunduğu önerilerde büyük rol oynadı. Hayreddin Paşa’nın İslam toplumu üzerindeki hedefini tek cümleyle anlat gerekirse şunu söylemek ise yeterli olacaktır:  İslam kalarak çağdaşlaşmak.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Atilla Çetin, Tunuslu Hayreddin Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, cilt.17, sf.60

Cemil Meriç, Tunuslu Hayreddin Paşa, Padişahlar ve Sadrazamlar, http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/19032/001583910010.pdf?sequence=1

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun