Tuğrul II

  • Önem : Irak Selçuklu Devleti’nin son hükümdarı
  • Doğum : 1169
  • Ölüm : 1194
  • Babası : Sultan Arslanşah b. Tuğrul
  • Dönem : 1177-1194

İyi tahsil görmüş bir hükümdar olan Sultan Tuğrul babasının ölümüyle tahta çıktı. Arslanşah’ın ölümünün ardından Gürcü kralının İslâm ülkesine yürümek amacıyla hazırlık yaptığı ve yeni sultan Tuğrul’un amcası Melik Muhammed’in tahtı ele geçirmek için harekete geçtiğine dair haberler çıkınca Atabeg Cihan Pehlivan süratle Gürcü topraklarına girdi ve hiçbir mukavemetle karşılaşmadı. İsfahan’a gidip Melik Muhammed’i bozguna uğrattı. Cihan Pehlivan aynı tavrı Selâhaddîn-i Eyyûbî’ye karşı gösteremedi. Selâhaddîn-i Eyyûbî, Cihan Pehlivan’dan Kazvin ve Bistâm yörelerindeki Bâtınîler’in varlığına son vermek için geçiş izni talep etti, ancak Pehlivan, Selâhaddin’in idare ettiği yerleri elinden almak istediği vehmine kapılarak rahatsızlandı ve çok geçmeden öldü. Ölünce yerine gelen Atabeg Kızılarslan ile Tuğrul arasında düşmanlık oluştu. Sultan Tuğrul’un bazı emîrleri öldürtmesi aleyhindeki cereyanı daha da güçlendirdi. Sultan Tuğrul çok az bir kuvvete sahip olduğu için Hemedan’a gelen Kızılarslan’ın önünden çekildi, fakat atabeg arkasını bırakmadı. Hazinesini ve ağırlığını kaybeden sultanın askerinin bir kısmı Kızılarslan tarafına geçti.

Halka karşı adil ve şefkatli davrandı, aynı zamanda cömert bir kimse olan Sultan maiyetindeki az sayıda adamla Azerbaycan’a gitti ve orada Türkmen beylerinden Kıpçak Bey’in oğlu İzzeddin Hasan’la buluştu; başlarına 10.000 kadar Türkmen toplandı. Bu askerlerle Azerbaycan’daki Uşnu, Urmiye, Hoy ve Selmâs şehirlerini yağmaladılar. Hemedan’a gelen Kızılarslan, Sencer Mirza’yı yeniden tahta çıkardı. Sultan Tuğrul ile İzzeddin Hasan bozgun halinde Hasan Bey’e ait Zap suyuna yakın Kerhânî Kalesi’ne kapandılar. Selâhaddîn-i Eyyûbî, Sultan Tuğrul ile atabegi barıştırmak için teşebbüse geçti, fakat Sultan Tuğrul’un sabırsızlanıp Azerbaycan’a dönmesi bu teşebbüsü sonuçsuz bıraktı. Sultan Tuğrul’un Kehrân Kalesi’nde yaklaşık bir buçuk yıl kaldı. Tebriz’e gelen sultan şehri almak istediyse de çok az askeri bulunduğundan başarı sağlayamadı. Rey’e giden Sultan Tuğrul, Hârizmliler’i şehirden ve Taberek Kalesi’nden çıkardı; Taberek Kalesi’ni yıktırdı. Hârizmşah Alâeddin Tekiş, Sultan Tuğrul’dan intikam almak için Rey üzerine yürüdü. Sultan hücuma geçti ve az sayıda askeriyle öldürülerek mağlup oldu. Böylece Irak Selçukluları Devleti sona ermiş oldu.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sümer, Faruk, Tuğrul II, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2012, c.41, sf. 342-344

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun