Topal Rıfat Efendi

  • Meslek : Tanzimat devri biyografi yazarı
  • Doğum : İstanbul
  • Ölüm : 1876
  • Başlıca Eserleri : Mir’âtü’l-makāsıd, Devhatü’n-nükabâ, Verdü’l-hadâik, Ravzatü’l-azîziye, Devhatü’l-meşâyih maa zeyl

Biraz aksak yürüdüğü için Topal Rıfat diye tanınan Rıfat Efendi’nin kaynaklarda ailesi, tahsil hayatı ve yetişmesi hakkında bilgi olmadığı gibi eserlerinde de kendisiyle ilgili pek az mâlûmat vardı. Tam adı Rıfat Ahmed, babasının adı İsmâil’di. Memuriyet hayatına maliye kaleminde başladı. Dîvân-ı Muhâkemât Maliye Dairesi üyeliğinde bulundu. Ardından Rüsûmat Dairesi’nde çalışarak 1863’te Rüsûmat muhasebecisi oldu ve bu görevi 1865 yılına kadar devam etti. 1869’da Bursa defterdarlığı görevinde bulundu. Daha sonra bu görevinden ayrılıp İstanbul’a döndü. Vefatında Edirnekapı dışındaki mezarlığa defnedildi. Devhatü’l-meşâyih maa zeyl adlı eseri Müstakimzâde Süleyman Sâdeddin Efendi’ye ait eserin zeylidir. Süleyman Sâdeddin’in ilk Osmanlı şeyhülislâmı olarak kabul edilen Molla Fenârî’den başlayarak kaleme aldığı esere Mehmed Münîb Ayıntâbî, Süleyman Fâik ve Mektûbîzâde Abdülaziz efendiler birer zeyil yazdılar. Rıfat Efendi, eseri yeniden düzenleyip Sultan Abdülaziz devri şeyhülislâmlarından Âtıfzâde Ömer Hüsâmeddin Efendi’ye kadar gelen şeyhülislâmların biyografilerini ekleyerek neşretti. Kitabın 1978 yılında bir tıpkıbasımı yapıldı.

Devhatü’n-nükabâ adlı eseri Ahmed Nazif Efendi’nin Riyâzü’n-nükabâ adlı eserinin zeylidir. Eserin başında nakîbüleşrafların tayin, azil ve ölüm tarihleriyle gömülü oldukları yerleri bildiren bir cetvel yer alır. Verdü’l-hadâik isimli eserinde Sadrazam Yûsuf Ziyâ Paşa’nın ikinci sadâretinden Yûsuf Kâmil Paşa’nın sadrazamlığına kadar gelen yirmi dört sadrazamın biyografisini içerir. Eserin sonunda, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan o güne kadar sadrazamlık makamında bulunanların isimlerini alfabetik olarak veren bir liste vardır. Ravzatü’l-azîziye ise Hz. Peygamber’in şeceresinden başlamak suretiyle Hulefâ-yi Râşidîn, on iki imam, İslâm hükümdarları ve Osmanlı padişahlarının, sadrazamların, şeyhülislâmların, kaptan paşaların ve Mısır hidivlerinin kısa biyografisini içerir. Mir’âtü’l-makāsıd* fî def‘i’l-mefâsid adlı eserde Hz. Peygamber’in doğumu, dört halife, on iki imam, tarikatların ortaya çıkışı ve müellifin mensup olduğu Bektaşîlik ile diğer tarikatların âyin ve erkânı hakkında bilgi verilir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Beyhan, Mehmet Ali, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 35, 2008, s:104

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun