Topal Osman Paşa

  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Doğum : 1663-64 -Mora
  • Ölüm : 1733 - Kerkük

İdari kabiliyeti üstün, mert, dürüst, faziletli, sözü etkili ve cömert biri olan Osman Paşa sarayda Kozbekçiler Ocağı’nda görev yaptı. Daha sonra dış hizmete çıktı ve pandorların âmiri oldu. II. Mustafa zamanında bu görevle Mısır’a gönderildi; ancak gemiyle Sayda’dan Dimyat’a giderken İspanyol korsanları tarafından esir alındı ve yaralı halde Malta’ya götürüldü. Saray görevlilerinden olduğu anlaşılınca fidye ile kurtarıldı. Bu arada aldığı yaralar yüzünden topal kaldı ve artık bu lakapla anıldı. Kapıcıbaşılık pâyesiyle Prut seferine katıldı. Osmanlı-Venedik savaşları sırasında önemli hizmetlerde bulundu. Ayrıca Korent Kalesi’ne yapılan hücum esnasında başarılı hizmetlerini sürdürdü. Vezirlik rütbesiyle Mora Muhafızı Abdullah Paşa’nın yardımcılığına gönderildi. Mora’daki Rumlar’ın isyanını bastırınca Ocak 1717’de beylerbeyi rütbesiyle Mora seraskeri oldu. Venedikliler’in Korent Boğazı ağzındaki Mora kastellerine yaptıkları deniz baskınını önledi. Bosna valiliğine, ardından Rumeli beylerbeyiliğiyle Niş muhafızlığına tayin edildi. Patrona ve yakınlarının ortadan kaldırılmasından sonra Rumeli taraflarına kaçan âsilerin te’dibiyle görevlendirilince Arnavutluk’ta köy köy dolaşarak pek çok eşkıyayı ortadan kaldırdı. 1731’de üçüncü defa Rumeli beylerbeyi oldu. Selânik-Siroz arasında eşkıya teftişini sürdürürken mîrâhur-ı evvel Mustafa Ağa’dan sadaret mührünü aldı.

Altı ay kadar süren sadrazamlığı esnasında asayişi temin etmek için çalıştı. Dış politikada Fransız yanlısı bir siyaset izledi. I. Mahmud yaşlılık ve hastalığını öne süren Osman Paşa’yı görevden aldı. Osmanlı-İran ilişkilerinin bozulması üzerine önce Tebriz, ardından Trabzon ve kısa süreliğine Tiflis muhafızlıklarına getirilen Osman Paşa daha sonra Erzurum valiliğine tayin edildi. Ardından Anadolu beylerbeyi olarak Musul seraskerliğine atandı. O sırada Nâdir Han Bağdat’ı kuşatmakla meşguldü. Sâmerrâ civarında Nâdir Ali Han’ın kuvvetleriyle karşı karşıya gelen Osmanlı kuvvetleri kesin bir galibiyet elde etti ve böylece yedi aydır devam eden Bağdat kuşatması sona ermiş oldu. Osman Paşa’nın, hastalığını öne sürerek seraskerlikten ayrılma talebi padişah tarafından reddedildi. Bunu haber alan Nâdir Şah baharı beklemeden yeni bir saldırı başlattı. Musul cephesinde başarı sağlayamadıysa da Kerkük cephesinde önemli başarı kazandı. Savaş esnasında bir süredir şiddetli karın ağrısı çeken Topal Osman Paşa da hayatını kaybetti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Topal Osman Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2012, c.41, sf. 244-246

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun