Tokat Ulu Camii

Tokat Ulu Camii
  • Yer : Tokat

Tokat’ın merkezinde kendi adıyla anılan mahallede (Camiikebir) yer alır. Bir deprem veya yangın neticesinde harap olan Selçuklu yapısı 1679 yılında aslına sâdık kalınarak yeniden yapıldı. İlk yapının Dânişmendliler tarafından XII. yüzyılda inşa edildiği sanılır. Bugünkü yapının da ilkinin temelleri üzerinde yapıldığı düşünülür. Düzgün kesme taş malzemeyle inşa edilen yapı 22,5 × 28 m. ölçüsünde dikdörtgen bir plana sahipti ve üstü ahşap çatı ile örtüldü. Kuzey cephesi kalenin yer aldığı tepenin yamacına yaslanacak şekilde yapıldı. Güneydoğu köşesi önünden geçen yol sebebiyle pahlanmış olup güney kenarına klasik özelliklere sahip bir çeşme, doğu ve batı kenarlarına da birer son cemaat mahalli yerleştirildi. Birer mihrap nişi ile şekillenen bu son cemaat yerlerinden doğudaki kare, batıdaki yuvarlak taşıyıcılara oturan sivri kemerlerin taşıdığı ahşap çatılara sahipti. Ortaya yakın konumda camiye açılan basık kemerli kapılar bulunur. Doğu duvarında kâgir zarif bir kuşevi yerleştirilen yapının kapılarının iki yanında altta dikdörtgen, üstte yuvarlak kemerli açıklıklara sahip ikişer pencere yer alır.

Harim kısmı, mihraba dik iki sıra halinde yerleştirilmiş sekiz iri ayağa oturan sivri kemerlerle kıbleye dik üç nefe ayrılır. Bunlardan ortadaki nef yanlardaki neflere göre daha geniş tutulmuş haldedir. Arka kısımda ahşap taşıyıcılara sahip “U” şeklinde bir mahfil mevcuttur. Mermer mihrabın son derece sade tasarımına karşılık minberin itinalı ahşap işçiliği dikkat çekicidir. Ancak ahşap süslemenin asıl güzel uygulamaları caminin tavanında yer alır. Yanlarda düz çıtalarla oluşturulan kompozisyonlar orta nefte bu defa renkli çıtalarla oluşturulan içleri boyalı geometrik taksimatlarla zengin bir görünüm sergiler. Caminin nefleri ayıran ayak ve kemerlerin yüzeyleriyle kemer köşelerinde görülen kalem işi süslemeler dönemine ait olup iri madalyonlu kompozisyonlara sahiptir. Kırmızı ve yeşil zemin üzerinde beyaz renkte bitkisel süslemeler çinilerde görülen kompozisyonlarla yakın benzerlik gösterir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Orman, İsmail, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 42, 201

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun