Timur

  • Önem : Timurlu hânedanının kurucusu ve ilk hükümdarı (1370-1405).
  • Doğum : 8 Nisan 1336 - Keş (Şehrisebz) - Hoca Ilgar köyü
  • Ölüm : 18 Şubat 1405 - Kazakistan, Otrar

Etkili bir devlet adamı, askerî bir taktikçi ve strateji uzmanı olan Timur teşkilâtçı bir lider niteliği taşırdı. Çağataylar ve Moğollar arasındaki çatışmalara katıldı ve sık sık saf değiştirdi. Yararı dokunacağını ümit ettiği kimselerle akrabalık bağları kurdu. On yıllık mücadeleden sonra Mâverâünnehir’e hâkim olarak Semerkant’ta tahta oturdu. Onun başarısının en önemli sebebi ciddi bir rakibinin bulunmamasıydı. Timur’un desteğiyle Altın Orda’da hâkimiyeti ele geçiren Toktamış Han ona karşı gelmeye başlayınca Kundurca mevkiinde Toktamış Han’ı yenilgiye uğrattı. Timur’un Bağdat’a inmesi karşısında Osmanlı, Memlük, Altın Orda ve Kadı Burhâneddin devletlerinde bazı tedbirler alınırken Anadolu beyliklerinde sevinç havası esmeye başladı. Memlük Sultanı Berkuk, Altın Orda Hanı Toktamış ve Kadı Burhâneddin arasında bir ittifak kuruldu. Timur kuzeyde Toktamış ile güneyde Memlük Sultanlığı arasındaki bağı kesmeyi amaçladı. Terek ırmağı kıyısında yapılan savaşı kazandıysa da Toktamış’ı ele geçiremedi. Timur’un Anadolu’dan çekilip Toktamış Han’ı yendikten sonra Hindistan’a yönelmesi kendisine karşı oluşturulan dörtlü ittifakın çözülmesine yol açtı.

Cihan hâkimiyeti fikrine sahip bulunan Timur’un amacı o zamanın dünyasına kendi idaresini tanıtmaktı. İktidar ve fetih hırsını hiçbir zaman dizginleyemeyen, seferlerini daima kendisi yöneten, çeşitli kabilelere mensup beylerin ve soylarının güçlenmesini önlemek için onları kontrol altında tutan Timut Hindistan seferinin ardından İran’a yöneldi. Memlük Devleti içindeki mücadeleler, Bayezid’in Anadolu’da birliği silâh zoruyla sağlamasının yarattığı hoşnutsuzluk Timur’a kolaylık sağladı. Memlükler’e ağır bir darbe indiren Timur bu sırada Yıldırım Bayezid’e gönderdiği tehdit mektubunda kendisine itaat etmesini istedi. Buna karşılık Bayezid de savaş için hazır olduğunu bildirdi. İki taraf arasındaki vuruşma Kızılcaköy deresinde cereyan etti. Timur, Ankara Savaşı’nda Osmanlı ordusunu mağlûp etti. Bozgundan dolayı herkes bir an önce kendi yurtlarına dönmeye çalıştı. Devlet ileri gelenlerinden her biri bir şehzadeyi yanına alarak kaçtı ve yalnız kalan Bayezid esir düştü. Timur, savaşın ardından başta Bursa olmak üzere Anadolu’nun çeşitli yerlerine asker sevketti. Çin seferi esnasında hastalanarak vefat etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aka, İsmail, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 41, 2012

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun