Taşköprü

Taşköprü
  • Önem : Üsküp’te 14. yüzyıla ait köprü

Makedonya’nın Üsküp şehrini ikiye ayıran Vardar Nehri üzerinde inşa edilen köprü Makedonya Meydanı ile Eskiçarşı arasında bulunur. Kaynaklarda Fatih Sultan Mehmed Köprüsü yahut Vardar Köprüsü adıyla da zikredilen ve uzun yıllar Üsküp’ün iki yakası arasında ulaşım görevini üstlenen köprü, 1971’de yeni Goce Delcev Köprüsü’nün inşasından sonra sadece yayaların geçişine tahsis edildi. Muntazam kesme taştan yapılan bu eserin inşa tarihi tam olarak bilinmiyor. Evliya Çelebi köprünün on dört gözü bulunduğunu, Fatih Sultan Mehmed tarafından yaptırıldığını, dört gözü harap olunca III. Murad devrinde tamir edildiğini ve bu tamire ait kitâbenin varlığını belirtir. Hammer ve Ekrem Hakkı Ayverdi köprünün Fatih devrine aidiyeti fikrini benimsemekle beraber Şemseddin Sâmi ve Sâlih Âsım köprünün inşasını II. Murad’a atfeder. Makedonyalı araştırmacılar tarafından neşredilen köprüyle ilgili vakfiyelerin bir kısmında köprünün gerek inşası gerekse onarımlarındaki masraflar ayrıntılı biçimde verildi. Üsküp kazası, Şişevo, Glumovo, Kondovo, Sedlarevo vb. köylerin köprü inşası esnasında dokuz yıl vergiden muaf tutulduğu, inşaatında Serez ve Selânikli ustaların çalıştırıldığı kaydedilir.

Üsküp’ün simgesi durumundaki Taşköprü’nün uzunluğu vaktiyle 210 m, genişliği dıştan dışa yaklaşık 6,50 m. idi. Yanına yaptırılan rıhtımla bazı gözleri kapanan köprüde on kemerli göz mevcuttur. Kemerleri yuvarlak olmakla birlikte farklı genişlikteki köprü iki uçtan ortaya doğru hafifçe yükselir. Köprü ayaklarında her iki yönde benzer sel yaranlar ve topuklar vardır. Köprünün ortasında bir ayak üzerinde mansap yönünde yer alan kitâbe köşkü ayağın kalın tutulmasıyla biraz genişçe ele alınır. Eskiden mukarnaslı niş üzerinde bulunan kitâbe Üsküp’ün Avusturyalılar tarafından işgali sırasında sökülüp atıldığından yeri boştur. Zaman içinde harap olan köprü çeşitli tarihlerde pek çok tamir gördüğünden ve bazı kısımlara yapılan farklı müdahalelerle kısmen özgünlüğünü yitirdi. 2000 yılında başlayan son restorasyonda köprünün yedinci ayağı üzerinde yer alan mihrâbiyesi bazı işçilerin dikkatsizliği yüzünden yıkıldı.  2002’de köprünün mihrabı Vardar nehrine düşürülerek parçalandığında Müslüman halk tarafından büyük tepki gösterildi. Üsküp’te 1963’te meydana gelen şiddetli depremin kırkıncı yılında 26 Temmuz 2004’te köprünün açılışı yapıldı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aruçi, Muhammed, Taşköprü, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2011, Cilt: 40, sf:154-156

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun