Tarih-i Osmani Encümeni

  • Tanım : Tarih araştırmaları yapmak amacıyla 1909 yılında kurulan cemiyet
  • Kuruluş Tarihi : 27 Kasım 1909
  • Üyeler : Abdurrahman Şeref Bey, Ahmed Tevhid, Ahmed Refik, Ahmed Midhat Efendi, İskender Yanko Hoçi, Efdaleddin Tekiner, Ali Seydi Bey, Diran Kelekyan, Zühdü Bey, Mehmed Arif Bey, Necip Asım

Encümenin gayesi, halka tarih bilgisi ve şuuru ile vatan sevgisi kazandırmak olup; devleti meydana getiren unsurları aynı gaye etrafında ve aynı vatan sevgisiyle bir araya getirebilmek için tarih öğrenmenin gerekliliğidir. Bundan dolayı ilmi bir cemiyete ihtiyaç duyulmuş ve ilk çalışmalarına Abdurrahman Şeref Bey’in Babıali’deki odasında başlayan encümen, bir Osmanlı tarihi yazma hazırlıklarına girişti. Baskı masrafları bizzat Sultan Mehmed Reşad tarafından karşılanacak olan tarih için görev taksimi yapılarak ilk ciltte Osmanlılar’ın Anadolu’ya gelişi ve devletin ortaya çıkışının ele alınması, ayrıca Bizanslılar’la Selçuklular hakkında bilgi verilmesi kararlaştırıldı. Tüzüğüne göre biri başkan on iki uzmandan oluşan Tarihi Osmani Encümeni üyelerini başlangıçta hükümet seçecek, daha sonra gerektikçe yeni üyeleri encümen alacaktı. Bu üyelerden başka Osmanlı hanedanından bir fahri üye ile yardımcı ve muhabir üyelerin bulunması kararlaştırıldı. Bir encümen kütüphanesi kurularak çeşitli yollarla elde edilen kitap ve belgelerle zenginleştirilmesi sağlanacak ve encümen başkanı ve üyeleri maaş almayacaktı. Ancak çeşitli rütbe, nişan ve madalyalarla ödüllendirilen cemiyet üyelerinin faaliyetleri Osmanlı tarihi telifi, monografi çalışmaları ve mecmua neşri gibi başlıklar altında toplanabilir.

Uzun bir kaynak toplama çalışmasından sonra Osmanlı tarihinin planı Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası’nın 21. sayısında ilave şeklinde yayımlandı; okuyuculardan gelecek değerlendirmelerin dikkate alınacağı belirtildi. Necip Asım ve Mehmed Arif beyler tarafından telifi tamamlanıp 1917’de yayımlanan Osmanlı Tarihi’nin ilk cildinde orta zamanlarda Türkler, Bizanslılar, Osmanlılar’ın Anadolu’ya gelişi ve devletin ortaya çıkışı ele alınıyor, Anadolu Selçukluları ve Beylikler hakkında bilgi veriliyordu. Ancak eser yayımlandıktan sonra büyük tepki çekti, eksik ve yanlış metot uygulanması ile suçlandı.  Devlet içinde yer alan farklı unsurları birleştirmeye yönelik bir Osmanlı tarihi yazma girişiminin başarıya ulaşamamasının başlıca sebebi belgelerin ve kaynak eserlerin henüz yararlanılabilecek durumda olmamasıydı. Tarih-i Osmani Encümeni ve bunun yerini alan Türk Tarih Encümeni’nin en önemli faaliyeti dergi çıkarmak oldu. Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası sekiz yıl süreyle düzenli biçimde yayımlanırken Türk Tarih Encümeni Mecmuası’nın devri üç yıl sürdü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2011, cilt: 40, sayfa: 83-86

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun