Takkeci İbrahim Ağa Külliyesi

  • Önem : İstanbul’da 16. yüzyılın sonlarında inşa edilen külliye
  • Yaptıran kişi : Derviş Mehmed Paşa

Mütevazı boyutlarına karşın yapım tekniği ve hariminin zenginliği açısından önemli bir yapı olan Takkeci İbrâhim Ağa Camii Topkapı civarında yer alır. Takkeci İbrâhim Ağa tarafından yaptırılan külliye cami, iki sebil, kuyu, hazîre ve sıbyan mektebi’nden oluşur. Derviş Mehmed Paşa’nın inşa ettirdiği çeşme ise külliyeye eklenen son yapıdır. Hadîkatü’l-cevâmi‘de ve mezar taşındaki ifadelerden caminin aynı zamanda Halvetî tekkesi şeklinde kullanıldığı anlaşılır. Avlunun kuzey kapısının üzerinde caminin II. Mahmud zamanında tamir edildiğini belirten bir kitâbe mevcuttur. Cephelerin genel karakterini yansıtan taş-tuğla almaşık örgünün yanı sıra sıvalı ve kesme taş örgülü duvarlar mevcuttur. Camide kâgir yapının tahkim edilmesi amacıyla ahşap hatıllar, gergiler ve demir donatılar kullanıldı. Caminin vaktiyle kiremit kaplı çatı örtüsü yakın zamanda kurşun olarak yenilendi. Caminin önemli bir özelliği iç mekândaki zengin çini bezeme programıdır. Yatay ve düşey düzlemde kuzeybatı-güneydoğu ekseninde görülen simetri çini panoların yerleştirilmesinde de görülür. Duvar yüzeylerinin yarıya yakın kısmı, farklı motiflerle ya da aynı motifin tekrarı ile oluşturulan 16. yüzyıl İznik çini panoları ile kaplandı. İznik çinilerinin yanı sıra 17. yüzyıl Kütahya çinilerine rastlanır.

Tamamen bitkisel kompozisyonlu çinilerle kaplı olan mihrabın dışında ince işçiliği ve oranları ile devrinin üslûbunu yansıtan mermer minberi, renkli camlı revzenleri, pencere kanatları ve binileri, özgün kündekâri kapısı ile cami oldukça zengin mimari öğelere sahiptir. Külliyede iki adet sebil mevcuttur. Caminin güneydoğusundaki sıbyan mektebi hakkında yeterli bilgi yoktur. Günümüzde boş olan yapının bir süre ev olarak kullanıldığı bilinir. Külliyede biri cami avlusunun içinde, diğeri sebilin arkasında yer alan iki hazîre bulunmaktadır. Bunların dışında sebilin arkasındaki hazîrenin karşısında kime ait olduğu bilinmeyen iki mezar daha vardır. Avlunun içindeki hazîrede biri Takkeci İbrâhim Ağa Camii şeyhi Ali Efendi’ye ait olmak üzere altı mezar görülür. Sebilin arkasındaki hazîrede ise mezar taşı kaybolmuş bir mezarla İbrâhim Ağa’nın ve oğlu Halil Çavuş’un sandukaları yer alır. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1985’te cami iç mekânında bir çalışma yapıldı. Yapı 2005 yılından sonra esaslı bir şekilde tamir gördü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Küçükaslan, Fatma, Takkeci İbrâhim Ağa Külliyesi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2010, Cilt:39, sf:460-461

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun