Tabanıyassı Mehmed Paşa

  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Doğum : 1580-81
  • Ölüm : 16 Aralık 1639 - Yedikule
  • Başlıca Eserleri : 4. Murat Dönemi

IV. Murad dönemi ıslahatlarında önemli katkıları olan ve ayaklarının büyüklüğünden dolayı çağdaş kaynaklarda Tabanıyassı lakabıyla anılan Mehmed Paşa vezirlik pâyesiyle Mısır valiliğine tayin edildi. Daha sonra Topal Receb Paşa’nın yerine vezîriâzamlığa getirildi. Sadrazamlığı zamanında idarî ve askerî kademelerdeki düzeni sağlamakta padişaha sadakatle hizmet etti. Başta Kapıkulu ocakları olmak üzere etkili bir mücadeleye girişti. Özellikle asayiş konusunda bizzat devreye girerek tebdili kıyafetle İstanbul sokaklarını dolaştı Safevîler’in Van Kalesi’ni muhasara etmeleri üzerine kendisinin hareket etmesi istenince şark serdarı sıfatıyla yola çıktı. Paşanın amacı Van’ı kurtarmaktı. Seferin Safevî işgalindeki Revan’a karşı yapılacağını öğrenince padişah idaresindeki orduyla buluşmak üzere Diyarbekir üzerinden Erzurum’a hareket etti. Kuşatma sonunda Revan’ın anahtarlarını padişaha teslim edince kendisine hil‘at giydirildi ve sadrazamlıkla beraber uhdesine Rumeli beylerbeyliği arpalık olarak verildi. Osmanlı kuvvetlerinin çekilmesinin ardından Safevîler’in Revan Kalesi’ni kuşattıkları haberi gelince durumu hemen İstanbul’a bildirdi. IV. Murad’ın kesin emri Revan’a yardım etmesi yönünde idi. Ancak Hasankale taraflarında askerlerinin bir kısmını soğuklar dolayısıyla kaybetti.

Şiddetli soğuklar ve kar sebebiyle Hasankale’de mahsur kalan Mehmed Paşa durumu İstanbul’a bildirdi. Gelen emirde padişahın bizzat sefere çıkacağı bildirildi, kendisinin serhat boylarının meseleleriyle ilgilenmesi istendi. Daha sonra Diyarbekir’e döndü ve orduyu çeşitli kışlaklara dağıttı. Bu arada barış için İran şahıyla muhaberede bulundu ve onun barıştan yana olduğunu anladı. Fakat çok geçmeden Revan’ı geri alamadığı gerekçesiyle tarihinde sadrazamlıktan azledildi. İstanbul’a çağrılan Mehmed Paşa üç ay kadar Çinili Köşk’te bostancıbaşı hapsinde tutuldu ve Diyarbekir’den gelen mal varlığına el konuldu. Daha sonra affedilerek beylerbeyi sıfatıyla Özi seraskerliğine tayin edildi ve vezirlik hasları geri verildi. Ardından Budin beylerbeyliğine getirildi. Çok geçmeden bu görevinden de alınıp merkeze çağrıldı. Bağdat seferinden dönmekte olan IV. Murad’ı Ankara’da karşıladı ve padişah kendisine sadâret kaymakamlığını verdi. Daha önce kendisini öfkelendiren Eflak ve Boğdan voyvodalarını görevden almasının ardından hadise IV. Murad’a intikal etti. Voyvodaların ayaklanıp sorun çıkarabileceğini düşünen padişah Mehmed Paşa’yı görevden aldı. Mehmed Paşa önce Yedikule’de hapsedildi ve burada idam edildi. Katlinden sonra bütün mallarına el konulan Mehmed Paşa beş yıla yakın sadrazamlık yaptı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Tabanıyassı Mehmed Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, Cilt: EK-2, sf: 229-230

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun