Sultan Sencer Türbesi

Sultan Sencer Türbesi
  • Önem : Selçuklu Sultanı Sencer’in Eski Merv’de bulunan türbesi
  • Yer : Türkmenistan- Merv
  • Tarih : 1153’ten önce
  • Mimar : Muhammed b. Atsız

Sultan Kale ortasında yer alan türbe bugün mevcut olmayan, burçlarla destekli, dört taraftan gelen yolların merkezdeki mezar anıtına ulaştığı bir bahçe içerisindeydi. Türbe Sultan Sencer’in vefatından bir süre önce yapıldı. İnşası bir müddet durduktan sonra 1157’de tamamlandı. Zaman içinde çeşitli tamirler geçiren anıtın son ve bilimsel restorasyonu 2001 yılında Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan yetkilileri arasında imzalanan protokolle Türkiye Cumhuriyeti tarafından gerçekleştirildi, Yaşar Çoruhlu’nun da içinde yer aldığı bilimsel ve teknik heyetin denetiminde restorasyon 2005 yılı sonlarında tamamlandı. Tamamıyla tuğla ile inşa edilen türbe bugünkü durumuyla yaklaşık 5 m. kalınlığında duvarlara sahip kare planlı bir yapıydı. Taban derinliği 5 metreye yakın olan binanın yüksekliğinin üçte ikisi tuğlayla yapılmış düz duvarlardan meydana geldi. Küp biçimindeki gövdenin üst bölümünde tek katlı galeri, daha yukarıda ise taşıyıcı-destek sistemiyle birlikte çift cidarlı kubbe yer alır.

Dış şekliyle Aksu, Subaşı, Moritim stupaları ile benzerliği öngörülmüş olmakla birlikte yapı daha çok yurt tipi çadırlardan ilhamını almış bir görünüme sahipti. Cephelerinde tuğla renginin hâkim olduğu yapının ana girişinin bulunduğu cephe bir eyvan gibi içeriye açılır. Bunun karşısında bulunan açıklık, restorasyon uygulamasında küçültülerek aslına uygun olduğu düşünülen bir pencere haline getirildi. Önceki restorasyonda yapılan ve Selçuklu tipine uymayan yüzeysel taç kapı da sökülerek çevredeki Selçuklu binalarının girişleri örnek alınmak suretiyle yeni taç kapı tasarlandı ve uygulandı. Restorasyonda kemerleri dilimli olarak tamamlanan galeri cephelerinde bir kısmı özgün kalmış, dinî ibareler ve geometrik süslemeler mevcut örneklere bakılarak Selçuklu yazı tarzı ve süsleme üslûbuna uygun biçimde yeniden düzenlendi. Kubbede statik güçlendirme için biri görünmeyen üç kuşak halinde “karbodur” uygulaması yapıldı. Yine dışarıda kasnak kısmında kubbe eteği altını dolaştığı anlaşılan küçük kemerler sistemi dış kubbeyle birlikte tamamlandı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Çoruhlu, Sultan Sencer Türbesi, Yaşar, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 37, 2009

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun