Şirvânîzâde Mehmed Rüşdü Paşa

  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1828 - Amasya
  • Ölüm : 1874 - Suudi Arabistan -Tâif

Cevdet Paşa’nın ifadesiyle Rüşdü Efendi ilim sahibi bir kişiydi. Bir arazi kanunu hazırlanması için Cevdet Paşa’nın başkanlığında kurulan arazi komisyonuna üye olup buraya birkaç yıl devam etti. Bu süre içinde Âlî ve Fuad paşalar gibi devrin önde gelen devlet adamları ile tanışma imkânı buldu. Rüşdü Paşa, ilmiyeden oluşu ve fıkıh meselelerine vukufundan dolayı vakıf binalarının diğer emlâk gibi tasarruf edilmesi meselesine bir çare bulmak üzere Evkāf-ı Hümayun nazırlığına getirildi. İstanbul’a dönüp yeni görevine başladıktan bir ay kadar sonra Maliye Nezareti’ne geçti. Maliye Nezâreti yanında kendisine 5 Mart 1868 tarihinde Hazîne-i Hâssa nâzırlığı tevcih edildi. Fransa Kanunnâmesi’nin tercüme edilerek nizamiye mahkemelerinde uygulamaya konulması savunulduğunda başını Cevdet Paşa’nın çektiği muhalif grup içinde yer alan Rüşdü Paşa, nizâmiye mahkemelerinde esas alınmak üzere fıkıh kitaplarının muâmelât kısmından yararlanmak suretiyle zamanın ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye adıyla bir kanunnamenin hazırlanması işine girişen Cevdet Paşa’nın yanında yer aldı.

Zeki biri olarak bilinen Rüşdü Paşa Hüseyin Avni Paşa’nın  Abdülaziz’in tahttan indirilmesi konusunu kendisine açtığında bu fikre yanaşmadı. Bunun üzerine Hüseyin Avni Paşa kendisiyle iş birliği yapmayan, sırrını ifşa ettiği Rüşdü Paşa’yı İstanbul’dan uzaklaştırmak için harekete geçti. Sadrazamı Abdülaziz’in huzurunda Şehzade Murad Efendi ile haberleştiği gerekçesiyle suçladı. Böylece onun 13 Şubat 1874’te sadâretten azline yol açtı. Mâbeyin Müşiri Ferid Paşa gönderilerek sadâret mührü kendisinden alındı. Yerine seraskerlik uhdesinde kalmak üzere Hüseyin Avni Paşa getirildi. Hüseyin Avni Paşa, Rüşdü Paşa’yı Halep valiliğine tayin ederek İstanbul’dan uzaklaştırdı. Rüşdü Paşa’nın görevini Halep’e varışından hemen sonra Cidde valiliğiyle değiştirdi. Rüşdü Paşa yeni görevine giderken vefat etti. Kilercisi Hüseyin Avni Paşa’nın adamı olduğundan onun vasıtasıyla zehirletildiği ileri sürüldü.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Beyhan, Mehmet Ali, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 39, 2010

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun