Silahdar Mahir Hamza Paşa

  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Doğum : 1727 - Niğde
  • Ölüm : 1768

Hakkında hasta ve dengesiz olduğuna, etrafa altınlar saçıp Farsça beyitler okuduğuna, yönelik söylentiler bulunan Osmanlı sadrazamı Hamza Paşa on altı yaşında iken İstanbul’a giderek sarayın helvahâne şâkirdliğine girdi. Gösterdiği başarı üzerine bir yıl sonra Enderun Kiler Koğuşu’na alındı. Burada tahsil görüp Has Oda’ya terfi ettirildi ve derece derece yükselerek peşkir ağalığına kadar çıktı. Bu görevde iken, III. Mustafa padişah olunca gazaba uğrayarak saraydan çıkarılan Ahıskalı İbrâhim Paşa’nın yerine silâhdar tayin edildi. Hamza Ağa, Haziran 1759’da vezirlikle Mora valiliğine tayin edildi. Bütün vezirlik levazımı ve masrafları padişah tarafından karşılandı. 1761’de Rumeli, 1762’de Özi valiliğine getirildi. Daha sonra Niğbolu sancağı ve Vidin muhafızlığına, 1765’te buradan Hotin muhafızlığına nakledildi. Muhalif tavrı sebebiyle azledilerek vezirliği elinden alındı ve Dimetoka’da oturmaya mecbur tutuldu; fakat aynı yıl affedilerek vezirliği geri verildi. Önce Selânik sancağına, daha sonra da Mısır valiliğine tayin edildi. Mısır valiliği, Kölemen beylerinin hükümetin emirlerini dinlemedikleri ve kendi başlarına hareket ettikleri bir döneme rastladı.

Zaman zaman dengesiz tavırlar sergilediği ileri sürülen Hamza Paşa hakkındaki şikâyetler sebebiyle Nisan 1767’de Halep’e, bir yıl sonra Aydın muhassıllığına, 16 Temmuz 1768’de Anadolu beylerbeyiliğine getirildi. Hamza Paşa, 7 Ağustos 1768’de Ruslar’a savaş açmaktan kaçınan Muhsinzâde Mehmed Paşa’nın yerine sadrazam oldu. Hamza Paşa ilk olarak Rusya ile savaş kararı alınan meclise katıldı. Bu yoğun faaliyetler Hamza Paşa’yı oldukça etkiledi, mizacındaki dengesizlik daha da arttı. Bu işi yürütemeyeceği anlaşılınca İstanbul’a gelişinin 28. günü 20 Ekim 1768’de azledilerek Gelibolu’ya gönderilmesine kararı verildi. Üç gün sonra da kendisine Hanya sancağı tevcih edildi. Fakat Hanya’ya gitmek üzere Gelibolu’da ikamet ederken aynı ayın sonlarında vefat etti. Bazı kaynaklarda azil sebebi olarak Kırım hanının rolünden de bahsedilir. Mâhir mahlası ile şiirler de yazan Hamza Paşa’nın aynı zamanda ilim sahibi olduğu ve güzel yazı yazdığı belirtilir. Yeğeni Ârif Mehmed Bey III. Selim devri silâhşorlarındandır. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

İlgürel, Mücteba, Silahdar Hamza Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, c.15, sf. 515-516

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun