Seyyid Hasan Paşa

  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : Reşadiye
  • Ölüm : Aralık 1748 - Diyarbakır

18. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından Seyyid Hasan Paşa, 1699 yılında İstanbul’a giderek Yeniçeri Ocağı’na kaydoldu. 1718’de Üsküdar çorbacılığı ve 1733’te çavuşbaşılık görevlerinde bulundu. Bir yıl sonra kul kethüdâsı olarak İran seferine katıldı. 1735 Eylülünde azledilip köyünde ikamet etmesi bildirildi. Ertesi yılın sonlarında tekrar Yeniçeri Ocağı’na dönerek 32. Bölüğün kethüdâlığını ve cebeciler ağa vekilliğini üstlendi. 1738 Şubat ayı sonlarında yeniden kul kethüdâsı oldu. Bu görevinde iken 1736’da başlamış olan Avusturya-Rusya savaşlarına, özellikle Vidin seraskeri Hacı İvaz Mehmed Paşa ile Timok Nehri çarpışmalarına katıldı. Yeniçeri Ağası Abdullah Ağa’nın Vidin’de ölmesi üzerine bu vazifeye getirildi. Yeniçeri ağası sıfatıyla Avusturya ordusu ile yapılan Hisarcık çarpışmasında yararlılık gösterdiği gibi Adakale ve Belgrad’ın fethinde de önemli hizmetlerde bulundu. Özellikle Hisarcık ve Belgrad çarpışmalarındaki üstün gayretleri sebebiyle kendisine vezirlik verildi. Yeniçeri ağalığı sıfatıyla vezirlik rütbesi verildiği için “ağa paşa” olarak anılmaya başlandığı bu devrede, İstanbul’da kış şartları dolayısıyla meydana gelen iâşe darlığı yüzünden çıkan karışıklıkların kontrol altına alınmasında etkili oldu.

Kendisinden tahsili noksan ancak dindar, dürüst, hayırsever, insaf sahibi bir devlet adamı olarak bahsedilen Hasan Paşa başarıları üzerine, Sadrazam Hekimoğlu Ali Paşa’nın azlinden sadrazamlık makamına getirildi. Üç yılı aşkın görev yaptığı sadrazamlıktan azledilen Seyyid Hasan Paşa Rodos’a sürüldü. Görevden alınmasına sebep olarak narh işlerine dikkat etmemesi ve iâşe darlığını önleyememesi gösterilirken yeni kızlar ağası Hâfız Beşir Ağa ile olan anlaşmazlığı da öne sürülür. Yerine geçen Tiryaki Mehmed Paşa mallarının müsaderesi konusunda oldukça sert davrandı ve onunla bir hayli uğraşarak Rodos’a sürülmesini sağladı. Yedi ay Rodos’ta kalan Hasan Paşa, İç İl sancağı mutasarrıflığına, bir süre sonra kasım ayı ortalarında Diyarbekir valiliğine tayin edildi. Hasan Paşa’nın pek çok hayır eseri mevcuttur. Zengin vakıflar tahsis ettiği hayratı arasında, İstanbul Beyazıt’ta Edebiyat Fakültesi yanında bulunan 1745’te inşa ettirdiği külliyesi, biraz aşağıda henüz ayakta duran hanı, Belgrad’da han, cami, medrese, çeşme, çifte hamamı, Kabalı köyünde cami ve mektebiyle Zeyrek’teki çeşmesi sayılabilir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sarıcaoğlu, Fikret, Seyyid Hasan Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, c.16, sf.339-340

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun