Sermet Muhtar Alus

Sermet Muhtar Alus
  • Meslek : Eski İstanbul hayatına dair roman ve hâtıralarıyla tanınan gazeteci ve yazar
  • Doğum : 28 Mayıs 1887 - İstanbul
  • Ölüm : 18 Mayıs 1952
  • Başlıca Eserleri : İstanbul Yazıları, İstanbul Kazan Ben Kepçe, Masal Olanlar, Eski Günlerde, 30 Sene Evvel İstanbul, Kıvırcık Paşa, Pembe Maşlahlı Hanım, Harp Zengininin Gelini, Eski Çapkın Anlatıyor, Onikiler, Derd, Zincirleme, Kof Ramiz, İnci Sultan, Topkapı Saray-ı Hüm

Bilgili, kibar, zeki, nüktedan, sohbeti aranan, cömert kişiliğiyle tanınan Sermet Muhtar’ın çocukluğu, köklü ve zengin kültür birikimine sahip bir aile ortamı içinde dedesi Âbid Paşa’nın konaklarında geçti, konak hayatı kişiliğinin şekillenmesinde etkili oldu. Çocukluğundan itibaren tiyatrolarda çok sayıda oyun izleme imkânı buldu. Başlangıçta Osman Sermet Muhtar, daha sonra yazılarında Sermet Muhtar adını kullandı. Eğitimine Sultanahmet’teki Fîruz Ağa Camii imamı Mustafa Efendi’den aldığı özel derslerle başladı. Küçük yaşlarda Fransızca ve Almanca öğrendi. Son sınıfına kaydedildiği Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nden mezun oldu. Aynı yıl girdiği Mekteb-i Hukuk’u birincilikle bitirdi. Avrupa’da hukuk doktorası yapma arzusu gerçekleşmeyince sınavla Askerî Müze’ye Umûr-ı Fenniyye ve Târîhiyye kâtibi olarak girdi. Bu sırada müze için hazırladığı rehberler üç cilt halinde yayımlandı. Babasının ölümünün ardından müzedeki görevinden ayrıldı. Hayatının son döneminde geçimini gazete ve dergilere yazdığı yazılarla sağlamaya çalıştı.

Müziğe olan ilgisi yanında resme de merak saran Alus, ilk gençlik yıllarında evlerine gelip giden Hoca Ali Rızâ Bey’le alıştırma çalışmaları yaptı. Eserlerinin önemli bir kısmını kendi resimlediği gibi yağlı boya tablo çalışmaları da bulunur. Fotoğrafçılıkla ilgisi, evlerinde bir karanlık oda düzeni kurmaya ve zamanla İstanbul içinde şehir fotoğrafları çekmeye kadar vardı. Galatasaray’da edebiyat, felsefe ve tiyatro üzerine konuşan bir arkadaş çevresine dahil oldu ve ilk yazıları Samiha Necdet takma adıyla Çocuklara Mahsus Gazete’de çıktı. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra iki arkadaşıyla birlikte Elüfürük adlı kısa ömürlü bir mizah dergisi yayımladı, çeşitli dergilerde Necdet takma adıyla hikâyeler yazdı. Düzenli yazmaya Akşam gazetesinde başlayan Alus’un dönemin çeşitli yayın organlarında yazılarına rastlanır. Bir ara Cemal Nadir’in çıkardığı Amcabey’in imtiyaz sahibi olarak görünür. Gazete yazılarında geleneksel İstanbul yaşayışını bütün zenginliğiyle ve iyimser bir bakış açısıyla anlatır. Bu yazılarda çocukluk ve gençlik anılarına, aile, dost ve arkadaş çevresine, okuduğu kitaplara da yer verir. Balkan ve I. Dünya savaşlarının yıkıcı etkilerine yakından şahit olan yazar, roman ve piyeslerinde savaş şartlarını kendi çıkarlarına kullanarak bir anda servet sahibi olan, sonradan görme harp zenginlerini nükteli bir dille hicveder.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kahraman, Alim, Sermet Muhtar Alus, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, Cilt: EK-1, sf: 91-92

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun