Sergey Ayzenştayn

Sergey Ayzenştayn
  • Meslek : Film yönetmeni ve kuramcısı
  • Doğum : 23 Ocak 1898 – Riga, Letonya
  • Ölüm : 11 Şubat 1948 – Moskova, Rusya
  • Yönettiği Başlıca Filmler : Grev, Potemkin Zırhlısı, Ekim, Eski ve Yeni, Korkunc İvan

Sovyet film yönetmeni ve sinema kuramcısı Sergey Ayzenştayn, Letonya’da dünyaya geldi. Anne ve babasının ayrılmasından dolayı yedi yaşından itibaren babasıyla yaşayan Ayzenştayn, küçük yaşlarda Fransızca, İngilizce ve Almanca’yı iyi derecede öğrendi. Doğduğu şehir Riga’da modern eğitim uygulayan bir okula başlayan Ayzenştayn, sinemayı ilk defa Paris gezisi sırasında gördü. Seyrettiği ilk film Mêliês adlı filmdi. Küçük yaşlardan itibaren sinemaya eğilimi olan Ayzenştayn, babasının isteği üzerine İnşaat Mühendisliği Enstitüsü’ne yazıldı. Daha sonra ise mimarlık kurslarına devam etti. Askere çağrılması üzerine Ordu Mühendisleri Okulu’na girdi ve 18 Mart 1918’de Kızıl Ordu’ya dahil oldu. Sanata olan eğiliminden ötürü propaganda bölümüne geçti, burada tiyatro dekoratörlüğü, afişçilik, yönetmenlik ve oyunculuk gibi görevler üstlendi. Askerlikten sonraki süreçte Devlet Yüksek Film Yönetmenliği Bölümü’ne öğrenci olarak giren Ayzenştayn bir yandan da tiyatro çalışmalarına devam etti. Oblomov’un günlüğü adlı ilk filmiyle 1923 yılında sinemaya adımını attı.

Ayzenştayn’ın yönetmenlik çalışmaları “Grev” filmiyle başladı. 1924 yılının Ekim ayında çekimleri biten filmin ardından, yıl sonuna doğru “Süvari Alayı” adlı filmin senaryo çalışmalarına başladı. Grev filminin dış kamuoyunda oluşturduğu eleştirel başarı üzerine “1905 Devrimi 20. Yıl Komitesi” Ayzenştayn’a ikinci bir film ısmarladı. Propaganda film türünün ilk ve en önemli örneğini oluşturan “Potemkin Zırhlısı” adlı film, 1958 yılında toplanan büyük jüri tarafından (Brüksel Dünya Fuarı) “Bütün Zamanların En İyi Filmi” seçildi ve sonraki yıllarda, en iyi filmler arasında yer aldı. Ayzenştayn aynı zamanda film teorileri üzerine çalışmalarını da sürdürüyordu. Dönemin diğer sinemacıları, Pudovkin, Kuleşok, Vertov, Aleksandrov ile teorik çalışmalar yaptı. Devlet Sinema Teknik Okulu’nda onun yönetiminde bir eğitim-araştırma bölümü açıldı. Dünyanın farklı yerlerinde Sovyet sineması üzerine konferanslar ve eğitimler verdi. Onun sinemaya en büyük katkısı ise kurgu alanında oldu. Yaşamı boyunca sürekli olarak araştıran bir sinemacı olan Ayzenştayn, yetiştirdiği birçok öğrencinin yanı sıra yazdıklarıyla da çağdaşı birçok sinemacıyı etkiledi. SSCB’deki birçok sinema kuruluşlarının kurucusu oldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Adrew Ed. Sarris(Çeviren: A. Fikret Işıkyakar), Kurgu Dergisi, cilt.4, sayı.4, 1981

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun