Şemsi Paşa Camii

Şemsi Paşa Camii
  • Önem : İstanbul’da 16. yüzyılın son çeyreğinde inşa edilen külliye
  • Mimarı : Mimar Sinan
  • Yapım yılı : 1580

Üsküdar sahilinde kendi adıyla anılan semtte cami, medrese ve türbeden meydana gelen küçük bir külliye olup bânisi eski Şam Beylerbeyi Vezir Şemsi Ahmed Paşa’dır Külliye kesme taştan yapıldı ve demir şebekeli pencereleri olan bir çevre duvarının içinde yer alır. Bu duvar üzerinde biri doğu, diğeri kuzey yönünde bulunan basık kemerli iki kapı ile avluya geçilir. Avlunun orta kısmında yer alan cami üstü tek kubbeyle örtülü, tamamen kesme taştan bir yapıdır. Kırmızı ve beyaz taşlardan örülmüş kapı kemerinin üzerinde yer alan dört mısralık sülüs yazılı kitâbedeki manzume şair Ulvî’ye aittir. Ahşap minberi ve vaaz kürsüsü yenidir. Cami ile son derece uyumlu biçimde inşa edilen kesme taş minaresinin şerefe altı stalaktitlidir. “Kuşkonmaz Camii” diye anılan Sinan’ın bu küçük, fakat son derece zarif ve orantılı yapısı genellikle külliyenin planı asimetrik olsa da âhengi bozan bir görüntü teşkil etmez. Külliye inşa edilirken 1580 yılında vefat eden Şemsi Ahmed Paşa’nın türbesi caminin deniz yönüne doğru olan kuzeydoğu cephesine bitişiktir. Türbe kapısı üzerinde bulunan, iki satır halindeki dört mısralık sülüs yazılı kitâbede tarih yoktur. Türbenin içindeki sanduka 1984 yılında yapıldı. Caminin doğu kısmındaki küçük hazîrede çoğunluğu 18. yüzyıla ait mezarlar bulunur.

İnşaatında cami ve türbeden farklı biçimde kesme taşın yanında tuğla kullanılan medrese tekke olarak hizmet verdi, Balkan savaşları sırasında ve 1914’te içinde göçmenler barındı. 1953 yılından itibaren halk kütüphanesi olarak kullanıldı. Medresenin sahile paralel kanadının güney ucundaki tonozlu mekânda helâ ve abdest muslukları yer alır. 1894 depreminde oldukça fazla zarar gördü ve ertesi yıl tamir edildi. Cumhuriyet dönemine harabe halinde ulaşan caminin minaresi kaideye kadar yıkık, cami ve medrese kubbeleri çatlak, kurşun kaplamaları çalınmış, türbe duvarı ve tonozu yıkıktı; camları kırık ve medresesi hayvan barınağı olarak kullanılmaktaydı. Mustafa Kemal Atatürk tarafından külliyenin restorasyonu emredildikten sonra onarımı Vakıflar Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildi. 2007-2008’deki son onarımda deniz yönüne tehlikeli bir eğim gösteren minaresi aslına uygun biçimde tamir edildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun