Semiz Ali Paşa

  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Ölüm : 1565

Çok zeki, nazik, iyi niyetli, müşfik, ılımlı ve barışsever bir devlet adamı olan Semiz Ali Paşa Enderun’da eğitim gördü. 1545’te mîr-i alem, 1546’da yeniçeri ağası oldu, ardından Rumeli Beylerbeyiliğine tayin edildi. Mısır Beylerbeyiliğine getirildi; burada halkın memnuniyetini kazanarak başarılı bir beylerbeyilik dönemi geçirdi. İkinci vezir rütbesiyle İran seferine katıldı. Sefer dönüşünde Safevîler’le Amasya Antlaşması görüşmelerinde bulundu. Vezîriâzam olduktan sonra Avusturya ile ilişkileri düzeltti. Şehirdeki veba salgını yüzünden Busbeke’nin Büyükada’ya taşınmasına izin verdiği gibi ciddiyet ve iyi niyetle tekrar başlattığı barış görüşmelerini antlaşmayla sonuçlandırdı. Vezîriâzamlığı döneminde meydana gelen önemli hadiselerden biri de Malta kuşatmasıydı. Malta şövalyelerinin Akdeniz’de Müslüman hacılara, tüccar ve yolculara verdikleri zararlar sebebiyle adanın alınması kararlaştırılıp Mustafa Paşa serdar, Piyâle Paşa kaptan-ı deryâ olarak adanın fethi için görevlendirildi. Ancak Semiz Ali Paşa’nın Malta kuşatmasıyla ilgili görüşleri olumsuzdu. Sefere çıkan paşaların bu işi kolay sandıklarını, onların tutum ve davranışlarının hoşuna gitmediğini, yaptığı nasihatlere kulak asmadıklarını, savaşın sonucundan emin bulunmadığını söyledi.

Çok iri yarı, şişman ve uzun boylu olduğu için kendisini taşıyacak at bulunamadığı kaydedilen Ali Paşa şişmanlığından dolayı “Semiz”, “Kalın” gibi lakaplarla anıldı.  Semiz Ali Paşa döneminde meydana gelen sel İstanbul’u harap etti. İstanbul’un su ihtiyacını karşılayan Moğlova Kemeri yıkıldı ve büyük bir su sıkıntısı baş gösterdi. Selin ardından Kanûnî Sultan Süleyman bu kemerlerin tamir edilmesini emretti. Ayrıca Kâğıthane suyunun İstanbul’a getirilmesine karar verildi. Ali Paşa, Kâğıthane suyunun şehre getirilmesine karşıydı, hatta projeyi engellemek için suyollarının güvenliğinden sorumlu Nikola adlı bir gayrimüslimi gizlice kaçırtmıştı. Kanûnî, Kâğıthane’yi teftiş maksadıyla gittiği bir gün Nikola’nın nerede olduğunu sorunca Ali Paşa izinsiz çok fazla para harcadığı için saklandığını bildirdi. Bu arada İstanbul’un her mahallesinde bir çeşme yapılıp su sıkıntısı giderildiği takdirde çiftini çubuğunu bozanların, hatta Arap ve Acem ülkelerinden insanların gelip şehirde nüfus izdihamına yol açabileceklerini, bunun sonucunda İstanbul’a yiyecek yetiştirmekte zorluk çekileceğini, yiyecek fiyatlarının artacağını belirtti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Afyoncu, Erhan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 36, 2009

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun