Şehdi Osman Efendi

  • Görev : Osmanlı bürokratı ve sefâretnâme müellifi
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1770

Hayatının ilk yıllarına dair bilgi olmayan Şehdi Osman Efendi’nin bazı belge ve kaynaklarda Arnavut asıllı olduğu belirtilir. Emnî Mehmed Efendi’nin kethüdâsı olarak Rusya sefâret heyetinde bulunmasıyla ilgili olan kayıt Şehdi Osman Efendi hakkındaki en eski kayıttır. Rusya’ya bu ilk yolculuğu onun Rusya sefiri tayin edilmesinde etkili oldu. Muhtemelen divan veya maliye kâtipliğinden yetişti. 1740’ta Rusya’ya giden elçilik heyetinde iken kethüdâ idi. Avlonya ve Eğriboz mukātaacılığında bulundu. İki yıl boşta kaldıktan sonra çavuşlar kâtipliği yaptı. III. Mustafa’nın cülûsunu bildirmek üzere şıkk-ı sânî defterdarlığı pâyesiyle Rusya’ya sefir olarak tayin edildi. Şehdî Osman Efendi bu göreviyle ilgili bir sefâretnâme kaleme aldı. Şehdî Osman’ın sefirliği daha başlangıcından itibaren tartışmalara sebep oldu. Özellikle sefâreti sırasında kendisine sığınanları koruması Rus görevlileri tarafından eleştirildi. Problemlerin bir diğeri teşrifatla ilgiliydi. Kendisini “nâme-i hümâyun sefiri” diye tanıtan Osman Efendi teşrifatın buna göre düzenlenmesini istedi. Ancak Rus yetkilileri ise Osmanlılar’la artık eşit şartlarda karşı karşıya geldiklerini her fırsatta göstermeye çalışıyordu. Onun bu davranışları, III. Mustafa’nın tahta çıkışını tebrik için 1761’de Çariçe Elisabeth tarafından İstanbul’a gönderilen Prens Şahovski’nin şikâyetlerine konu oldu, özellikle nâme-i hümâyunu bizzat çariçenin eline vermekte ısrar etmesi kınandı.

İstanbul’a döndükten sonra arasında Tophane nâzırlığı yapan Şehdî Osman Efendi daha sonra kalyonlar kâtipliğine tayin edildi. 1766 yılındaki büyük deprem sebebiyle hasar gören pek çok bina arasında bulunan Baruthâne’nin tamiri işiyle görevlendirildi. Ardından silâhdar ve sipahi kâtipliğine getirildi. Ordunun Bender’e girmesinden sonra azledilen Bender defterdarının yerine geçici olarak Osman Efendi tayin edildi. Bu görev onun için oldukça zor geçti. Çünkü özellikle erzak sıkıntısı yüzünden isyan eden askerlerin ilk muhatabı oldu. Yine böyle bir asker nümayişinde ağır şekilde yaralandı. Bu görevde uzun süre kalmadı ve ordunun Handepesi’ne taşınması kararlaştırılınca Bender defterdarlığı sona erdi. 1770’in ilk aylarında vefat eden Şehdî Osman Efendi’nin, Konya’nın Hadım kazasında yaptırılan Ebûsaid Mehmed Hâdımî Külliyesi’nde Hacı Beşir Ağa’nın inşa ettirdiği kütüphaneye kitaplarını vakfetti. Ayrıca Saraybosna’da İshakbeyoğlu Îsâ Bey Camii yanına 1759-1760’ta bir kütüphane eklettiği de belirtilir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Demir, Uğur, Şehdi Osman Efendi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2010, Cilt:38, sf:427-428

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun