Sava Paşa

  • Önem : İslâm hukukuna dair eserleriyle tanınan Osmanlı devlet adamı
  • Doğum : 1832 - Yanya
  • Ölüm : 1904 - Paris
  • Başlıca Eserleri : Etude sur la théorie du droit musulman, Le tribunal musulman, Le droit musulman expliqué

Osmanlı Devleti tarafından çok sayıda devlet nişanıyla ödüllendirilen, ayrıca yabancı devletler tarafından kendisine kraliyet nişanları verilen Sava Paşa, Rum asıllı bir devlet adamıydı. İlköğreniminin ardından Mekteb-i Tıbbiyye’de okudu. Ancak bu alanda çalışmayarak Osmanlı Devleti’nde idarî ve adlî görevlerde bulundu. Sadrazam Alî Paşa’nın maiyetinde Girit’e gitti; İsfakiye mutasarrıflığına tayin edildi. Girit’teki Sultâniye sancağı mutasarrıflığına gönderildi. Mekteb-i Sultânî müdürlüğüne tayin edildi. Mekteb-i Sultânî içerisinde açılan Hukuk Mektebi ile Mülkiye Mühendis Mektebi programlarının hazırlanması ve noksanlarının tamamlanması işini üstlendi. Bir müddet Hariciye nâzırlığına vekâlet etti. Hariciye nâzırlığından ayrıldıktan sonra Nâfia Komisyonu’na üye oldu. 1885’te Girit valiliğine gönderildi. Burada yaptığı hizmetlerden dolayı Girit meclisi Müslüman üyelerinin ve devletin takdirini kazandı, kalp rahatsızlığı yüzünden görevinden istifa etti. 1890 yılında Osmanlı Devleti ile patrikhâneler arasında çıkan kilise ihtilâfını incelemek üzere kurulan komisyonda üyelik yaptı. İstanbul’dan ayrılıp Paris yakınlarında Neuilly kasabasına yerleştikten bir süre sonra vefat etti.

Görevlerindeki başarısı yanında İslâm hukukuna dair yazdığı eserlerle de tanınan Sava Paşa bu konuda ciddi çalışmalar yapan nadir gayrimüslimlerden biriydi. Sava Paşa, Hukuk Mektebi’nin kuruluşunun ardından açılan kursları düzenlemeye davet edildiğinde hukukun nazariyat kısmının öğrenilmesi gerektiğini fark etti ve Mecelle muallimi Rauf Efendi’den medenî hukuk dersleri aldı. Hukuk mektebinde açılan İslâm Hukuku Nazariyatı Kürsüsü’nde okutulmak üzere usule dair bir eseri Dağıstânî Ahmed Efendi ile Şûrâ-yı Devlet müddeiumumîsi Vithynos Yanko Efendi’ye tercüme ettirdi ve kendisi de bu dersleri takip etti. Ardından Kütahyalı Nûri Efendi’den üç yıl boyunca İslâm hukuk nazariyatına dair dersler aldı ve Molla Hüsrev’in Mirʾâtü’l-uṣûl’ü ile Ebû Saîd el-Hâdimî’nin Mecâmiʿu’l-ḥaḳāʾiḳ’ını kullanarak Etude sur la théorie du droit musulman adlı eserini yazdı. Hiç evlenmemiş ve hayatını kitaplara adamış olan Sava Paşa, her dinin saygıya lâyık olduğunu, dinle siyasetin karıştırılmaması gerektiğini savundu.  İslâmiyet’in tabiat kanunlarına uygun bir din olduğunu, İslâmiyet’le birlikte âciz ve fakirlere yardım prensibinin hukukî bir mahiyet kazandığını ve zenginlerin servetinde fakirlerin bir payı bulunduğu prensibinin getirildiğini, bu sebeple sosyalizmin Müslümanlara daha kolay kabul ettirilebileceğini belirtti. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kenanoğlu, M. Macit, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 36, 2009

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun