Satuk Buğra Han

  • Kişiliği : İslam'ı kabul eden ilk Karahanlı Türk hükümdarı
  • Ölüm : 955 - Arduç(defin yeri)

Karahanlıların ilk Müslüman Türk hükümdarı olan Satuk Buğra Han, Müslümanlığı kabul edişi ile birlikte Türk İslam tarihi açısından bir kırılma noktası oluşturarak Türklerin İslamlaşmasında önemli katkıda bulundu. 9. yüzyılın sonlarına doğru doğan Satuk Buğra Han, Bezir Arslan Han’ın oğludur. Babası Bezir Han’ın ölümü üzerine Kaşgar’a amcası Kadir Han Oğulçak’a sığındı. Bu dönem içerisinde Ebu Nasr b. Mansur adında önemli bir âlimle tanıştı. Bu âlimin inşa ettirdiği caminin etrafında oluşan küçük ticaret şehrinde namaz kılanları gören Buğra Han bu durumdan etkilendi ve İslam hakkındaki ilk bilgileri Ebu Nasr’dan aldı. Onun ve Nişanburlu Ebûl Hasan Muhammed b. Süfyan el-Kemelâti gibi sufilerin tebliğleri üzerine Müslüman oldu.

Mücahit ve gazi unvanlarıyla anılan Satuk Buğra Han’ın Müslümanlığı kabulü Türk İslam tarihinde bir dönüm noktası oluşturur. 920 yılında gerçekleşen bu olayın ardından Abdülkerim adını alan Satuk, amcası Kadir Han ile mücadeleye girişerek İslamiyet'in Karahanlılar’ın batıdaki topraklarında yayılması için çalıştı. Bu amaçla Müslüman olmayan Türkler'le uzun süre mücadele etti. Satuk, Fergana gazilerinin ve kendisi gibi Müslüman olan bazı hanedan mensuplarının desteğiyle Tabgaç Balık ve Atbaşı'nı, ardından Kaşgar’ı ele geçirdi ve amcasını bertaraf ederek Buğra Han unvanı aldı. Kaşgar’ı ele geçiren Satuk Buğra Han’ın bu süreç ardından Kara Hakan unvanını kullanması hakanlığın merkezi olan Balsagun’u da ele geçirdiğini göstermektedir. Birbiriyle mücadele eden Türk boylarını tek bir çatı altına toplaması ve Müslüman olmayan Türk gruplarla mücadeleyi sürdürmesi, adının tarih sayfalara altın harflerle yazılmasını sağladı. Müslüman olan ilk Türk hükümdar özelliğiyle İslam’ı Türk beldelerine yayma yolunda ömrünü adayan Satuk Buğra Han 955 yılında vefat etti ve cenazesi Artuç’a defnedildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ömer Soner Hunkan, Satuk Buğra Han, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2009, cilt. 36, sf.181-182

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun