Samiha Ayverdi

Samiha Ayverdi
  • Meslek : Romancı, yazar, mütefekkir
  • Doğum : 25 Kasım 1905-İstanbul
  • Ölüm : 22 Mart 1993-İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Roman: Aşk Budur, Batmayan Gün, Ateş Ağacı, Yaşayan Ölü Mensur Şiir: Yusufçuk, Hancı, Dile Gelen Taş Hatırat: İbrahim Efendi Konağı, Bir Dünyadan Bir Dünyaya, Hatıralarla Başbaşa Kültür medeniyet ve tarih: Boğaziçi’nde Tarih, Türk Tarihinde Osmanlı Asırl

Cumhuriyet döneminin en önemli mütefekkir yazarlarından birisi olan Samiha Ayverdi İstanbul’da dünyaya geldi. İlk tahsiline Mahalle Mektebi’nde başlayan Ayverdi, daha sonra Süleymaniye Kız Numune mektebini bitirdi. İlerleyen dönemlerde de tarih, tasavvuf, felsefe ve edebiyat alanlarında hususi öğrenim gördü, Fransızca dersleri aldı, güzel sanatlarla ilgilendi ve keman çalmayı öğrendi. Fikri anlamdaki etki eden en önemli olay ise Fatih’teki Ümm-i Ken’an Dergahı’nın Şeyhi Kenan Rif’âî’ye intisap etmesi oldu. Bu dergahta eğitim gören Ayverdi, geri kalan ömrünü burada edindiği terbiye doğrultusunda okuyarak, düşünerek ve yazarak geçirdi. İlk eserlerini 1938 yılından itibaren vermeye başladı. Bu süreçteki ilk romanı “Aşk Budur” oldu ve büyük ilgi gördü. Bu sürecin ardından ise çeşitli mecmualarda yazmaya başladı. İlk yazıları Necip Fazıl’ın çıkarttığı Büyük Doğu mecmuasında yayımlandı. Büyük Doğu’dan sonra ise Resimli İstanbul Haftası, Fatih ve İstanbul, Türk Yurdu, Havadis, Ölçü, Hür Adam, Anıt, Türk Kadını, Tercüman, Kubbealtı Akademi Mecmuası ve Türk Edebiyatı gibi yayın organlarında yazdı. Yazın çalışmalarının yanına zamanla sosyal faaliyetler de eklendi. Ömrünü Türk-İslam kültürü ekseninde düşünsel yapısıyla geçiren Samiha Ayverdi, İstanbul’da vefat etti.

Türk edebiyat yaşantısına roman türündeki eserleriyle giren Samiha Ayverdi, daha sonra mensur şiir ve hikaye gibi alanlara yönelim gösterdi. Onun bu alanlarda ürettiklerini farklı kılan husus ise bir tefekkür insanı olmasıydı. Samiha Ayverdi, sadece maziye dair duyularla eser veren yazarlardan fikir insanlarından da kendini ayırmayı başardı.  Onun asıl meselesi bugünün ve yarının inşasıdır. Bu yüzden bugünün meselelerine karşı da çok hassastır. Din, kültür, dil, ahlâk, eğitim, güzel sanatlar gibi konularda çok cesur bir tavrın insanı  olmuştur. Bir fikir insanı olmasından ötürü romanlarının yanında fikri ağırlıklı konuları içeren makaleler ve denemeler de kaleme aldı. Bu alandaki eserlerinde çok farklı meseleleri ele almakla birlikte dil, eğitim, kültür, din, sanat vb, konular ağırlıklı konumdadır. Bu türdeki çalışmalarının yanı sıra biyografik ve otobiyografik çalışmaların da Samiha Ayverdi için önem taşıdığını belirtmek gerekir. Bu tür eserlerinde hem kendisi hem de millet için önem taşıyan Yunus, Mevlana, Mehmet  Akif Ersoy, Dede Efendi gibi şahsiyetleri ele almıştır. Gezi yazıları ise onun dünyaya bakışını, gördüğü yerleri yorumlayışını sunan en somut eserleridir. Bu eserlerinde Doğu ve Batı medeniyetlerinin mukayesesini yapmaktadır. İç dünyasının çizgilerini okuyuculara sunan eserleri ise daha çok mektuplarında gizlidir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sâmiha Ayverdi - Hayatı, Fikirleri, Eserleri, Erişim Tarihi: 29.03.2019

Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul:Türkiye Gazetesi

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun