Saliha Sultan

  • Önem : I. Mahmud’un annesi, vâlide sultan
  • Doğum : 1680
  • Ölüm : 21 Eylül 1739 - İstanbul
  • Eşi : 2. Mustafa
  • Oğlu : 1. Mahmut

Yardımsever bir sultan olan Saliha Sultan, II. Mustafa’nın kadını ve daha sonra I. Mahmud adıyla tahta geçecek olan Şehzade Mahmud’un annesiydi. 1680 yılında doğduğu ve Rum asıllı olduğu ileri sürülen Saliha Sultan, 2 Ağustos 1696 tarihinde Edirne Sarayı’nda Şehzade Mahmud’u dünyaya getirdi. II. Mustafa’nın tahttan indirilmesi üzerine maiyetiyle birlikte Eski Saray’a gönderildi ve yaklaşık yirmi yedi yıl burada yaşamak zorunda kaldı. III. Ahmed’in Patrona İsyanı neticesinde tahttan indirilmesi ve oğlu Şehzade Mahmud’un 1 Ekim 1730 tarihinde tahta geçmesiyle birlikte vâlide sultan olarak tekrar Topkapı Sarayı’na taşındı. I. Mahmud’un, dolayısıyla vâlide sultanın saltanatlarının birinci yılı Patrona Halil ve yandaşlarının vesâyeti altında geçti; her ikisi de iktidarlarını âsilerle paylaşmak zorunda kaldı. Sâliha Sultan’ın Patrona Halil’e ikinci oğlum diye hitap etmesi ve saraya geldiğinde ona ihsanlarda bulunması bu vesâyetin zorunlu bir yansımasıydı.

Sâliha Sultan kendisinden önceki pek çok saray kadını gibi bazı hayır eserleri yaptırdı. 1725 yılında inşa ettirdiği Silivrikapı civarında Sitti Hatun Mescidi’nin karşısındaki çeşme, 1735’te Eyüp Defterdar’da Yâvedûd Camii’nin yanında klasik Türk mimari üslûbunda yaptırdığı çeşme, 1731’de Tophane civarında Kādirîhâne Dergâhı’nın cümle kapısının yanında inşa ettirdiği çeşme ile Hacı Âmâ mahallesinde yaptırdığı Azapkapı Çeşmesi, Sebili ve Sıbyan Mektebi bunlar arasında sayılabilir. I. Mahmud, Galata ve Beyoğlu taraflarına su getirmek amacıyla 1732’de Bahçeköy civarında yaptırdığı su kemerine annesinin adını verdi. Saliha Sultan 1731 Galata yangını yüzünden harap olan Arap Camii’ni tamir ettirip genişletti ve cami için yeni bir şadırvan yaptırdı. Çengelköy’deki Hacı Ömer Mescidi’ni tamir ettirerek minber koydurduğu gibi camiye bir tuğla minare yaptırdı. Kısıklı’daki Selâmî Efendi Mescidi’ni onarttı, Üsküdar’daki Alaca Minare (Murad Kaptan) Mescidi’nin minaresini yeniletti.  Sâliha Sultan, Topkapı Sarayı’nda yaklaşık dokuz yıl vâlide sultan olarak yaşadı. Uzun süredir mustarip olduğu hastalığına iyi gelir ümidiyle Tırnakçı Yalısı’na gitti ve burada vefat etti. I. Mahmud’un emri üzerine Yenicami’ye götürülerek caminin arkasındaki Cedîd Havâtîn Türbesi’nde defnedildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Akyıldız, Ali, Saliha Sultan, Diyanet İslam Ansiklopedisi,2009, Cilt:36, sf:45

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun