Şair Eşref

Şair Eşref
  • Meslek : Hiciv şairi, devlet adamı
  • Doğum : 1846 - Manisa, Kırkağaç
  • Ölüm : 122 Mayıs 1912 - Kırkağaç
  • Başlıca Eserleri : Deccâl, İstimdâd, Şah ve Padişah, Hasbihal yahut Eşref ve Kemal, İran’da Yangın Var

Şiirleriyle tanınan Türk hiciv ustası Şair Eşref, Manisa’da dünyaya geldi. Asıl adı Mehmed Eşref olan şair, kültürlü bir ailenin çocuğudur. Eşref, eski Türk edebiyatında Nef‘î ve Sürûrî gibi şairlerin şahsında şöhret bulan hiciv tarzının 19. yüzyılda yetiştirdiği en önemli temsilcilerinden biridir. Düzenli bir eğitim hayatı geçirmeyen Eşref, ilk eğitimini Manisa’daki Hatuniye Medresesi’nde aldı. Daha sonra özel öğretmenlerden matematik ve tarih dersi alan şair, devamında herhangi bir okula gitmeyerek gençliğini zeybeklik ve serazat ile geçirdi. 1870’te ise daha kabul gören bir iş olan Manisa sancağı tahrirat kalemine mülâzım olarak devam etmeye başladı. İstanbul’da girdiği bir imtihan neticesinde üçüncü sınıf kaymakam oldu ve çeşitli şehirlerde kaymakamlık yaptı. Ancak hicivlerinden dolayı başarılı bir memuriyet hayatı geçiremedi. O dönemde de kaleme aldığı ağır hicivler ve Jön Türkler’le bağlantısı dolayısıyla tutuklanarak İstanbul’a gönderildi.

Devletin işleyişi ve toplumdaki aksaklıklardan II. Abdülhamid’i sorumlu tutan ve eserlerinde çok sert bir dille eleştiren Şair Eşref, Prens Sabahattin’in babası Mahmut Celaleddin Paşa’nın Avrupa’ya kaçmadan önce gönderdiği mektupları ve hicivleri nedeniyle bir süre daha hapiste yattı. Cezasının tamamlanmasıyla birlikte gittiği İzmir’de çevresinin boşalması ve tekrar bir jurnalle hapsedilme korkusu nedeniyle Ağustos 1903’te Mısır’a kaçtı ve Meşrutiyet’in ilanına kadar orada bulundu. Bu süreçte kısa süreliğine gittiği İsveç, Fransa ve Kıbrıs’ta çok önemli eserlere imza attı. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra büyük ümitlerle yurda dönüp önce Turgutlu kaymakamlığına, ardından Adana vali muavinliğine tayin edildiyse de vali muavinliklerinin lağvı üzerine açıkta kalarak Ağustos 1909’da emekliye sevk edildi. Şiirlerinde devlet ve toplum hayatında görülen zulüm, rüşvet, iltimas, cehalet ve miskinlik gibi bozuklukları bolca hicveden Şair Eşref yakalandığı verem hastalığı nedeniyle ömrünün son yıllarını geçirdiği Kırkağaç’ta vefat etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

O. Faruk Huyugüzel, Şair Eşref, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.38, 2010

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun