Said Nursî

Said Nursî
  • Önem : Son dönem Osmanlı âlimi ve Nurculuk hareketinin kurucusu
  • Doğum : 1878 - Bitlis/ Hizan/ Nurs Köyü
  • Ölüm : 23 Mart 1960
  • Başlıca Eserleri : Sözler, Mektûbât, Lem‘alar, Şualar, İşârâtü’l-i‘câz, el-Mes̱neviyyü’l-ʿArabiyyü’n-Nûrî, Barla Lâhikası, Kastamonu Lâhikası, Emirdağ Lâhikası, Sikke-i Tasdîk-i Gaybî, Tiryak, Dîvân-ı Harbî-i Örfî, Münazarât, Hutbe-i Şâmiyye, Muhâkemât, Sünûhât, Hutuvât-ı

Doğubayazıt’ta Şeyh Muhammed Celâlî’nin ders halkasına girerek henüz on dört yaşında iken icâzet alan Said Nursi, Şeyh Emin Efendi’nin derslerine devam etti. Ardından Siirt’te Molla Fethullah Efendi ile görüşmeye gitti. Fethullah Efendi’nin yaptığı imtihanda soruların hepsini doğru cevaplandırdı, hâfızası ve zekâsı ile ün salan Maḳāmât yazarı Bedîüzzaman el-Hemedânî’ye atfen kendisine Bedîüzzaman lakabı verildi. Otuzbir Mart Vak‘ası’na kadar Said Nursi hürriyet fikri ve meşrutiyet yönetiminin yerleşmesi için yoğun faaliyetlere girişti. Doğuda bir dârülfünun kurma düşüncesini gündeme getirdi. Bu amaçla Diyarbekir, Urfa ve Kilis üzerinden Şam’a gitti. Said Nursi, Sultan Reşad’dan bütçenin kendi dârülfünununa tahsis edilmesini istedi. Talebi kabul edilerek söz konusu para Medresetüzzehrâ’nın kurulmasına ayrılınca Said Nursi Van’a döndü. Van gölü kıyısında dârülfünunun temeli atıldı. I. Dünya Savaşı ile birlikte Said Nursi’nin dârülfünun girişimi sekteye uğradı. Kendisi de bazı öğrencileriyle birlikte savaşa katıldı, Bitlis’te yaralandı ve Ruslar tarafından esir alındı. İki yıllık esaretten sonra firar ederek İstanbul’a döndü. Bu sırada yeni kurulan Dârü’l-hikmeti’l-İslâmiyye’ye üye olarak tayin edildi.

İngilizler İstanbul’u işgal edince gazetelerde halkı işgale karşı mücadeleye teşvik etti. Bu sırada Anadolu’da Kuvâ-yi Milliye bağımsızlık mücadelesi başlattı. Şeyhülislâm Dürrîzâde Abdullah Bey bu hareketin aleyhine fetva verdi. Said Nursi düşmana karşı savaşanların âsi sayılamayacağı gerekçesiyle fetvanın geçersiz olduğunu savundu. Bu çıkışı onun Ankara’da yeni kurulmakta olan meclise davet edilmesini sağladı. Mecliste istiklâl mücadelesinin kazanılmasında halkın dinî duygularının rolüne işaret eden bir konuşma yaptı. Said Nursi, Şeyh Said isyanı çıkınca Van’dan alınarak İstanbul’a getirildi ve Burdur’a sürgün edildi. Burada kendini “Risâle-i Nûr” adlı eserleri doğrultusunda talebe yetiştirmeye adadı. Bu aynı zamanda sürekli sürgün, hapis ve mahkemelerle geçecek hayatın başlangıcı oldu. Tutuklamalarda ileri sürülen suçlar genellikle gizli cemiyet kurma, rejim aleyhine çalışma, Cumhuriyet’in temel nizamlarını yıkmaya teşebbüs ve laikliğe aykırı davranma gibi iddialar oldu. Nursi Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle kısmen toplum içine döndü. Sürekli dolaşarak görüşlerini insanlara ulaştırmaya çalıştı. Sebîlürreşâd gibi dergilerde yazı ve mülâkatları çıktı. Ayrıca her gittiği yerde özellikle üniversite gençleriyle görüşüp onlara İslâm’ı anlatmaya çalıştı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Açıkgenç, Alparslan, Said Nursi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2008, Cilt:35, sf:565-572

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun