Şahkulu İsyanı

  • Dönem Padişahı : II. Bayezid
  • İsyanı Çıkaran : Şahkulu Baba Tekeli
  • Yer : Antalya
  • Tarih : 1510

Osmanlı tarihinde önemli bir yere sahip olan Şahkulu İsyanı, Şahkulu liderliğindeki Kızılbaşlar tarafından II. Bayezid yönetimindeki Osmanlı Devleti’ne karşı gerçekleştirilmiş bir isyandır. Yalınlıköy’de dünyaya gelen Şahkulu, buradaki bir mağarada dini telkinlerle Safeviyye tarikatının görüşlerini yaymaya başladığı bilinmekle birlikte Şah İsmail’in 1500 yılı civarında Anadolu’ya haber göndererek müridlerini hareketlendirdiği dönemde etkisini de arttırmaya başladığı zikredilir. Adamları vasıtasıyla Şah İsmail ile irtibat kurarak, isyanı aleni hale getirene kadar ki süreçte aralarındaki irtibat belgelerle sağlamlaştıramadıysa da Teke bölgesindeki taraftarlarıyla Şah İsmail arasındaki yoğun hareketlilik dikkat çeker. Ana merkezi Kızılkaya’da Safevi yanlısı dini görüşleri yayan ve etrafına birçok Türkmen’i toplayan Şahkulu’nun ansızın isyan etmesinin nedenleri tam olarak belli değildir, ancak isyanın sadece dini değil aynı zamanda siyasi faktörlere de dayandığı bilinmektedir. Bunda II. Bayezid’in oğulları arasında başlayan taht mücadelesinin yol açtığı karışık ortam ve belirsizlik önemli rol oynamıştır. II. Bayezid’in öldüğü ve Korkut’un bu yüzden Antalya’dan ayrıldığı kanaatine vararak artık kendi zamanının geldiği düşüncesiyle hareket etmiş; zira Osmanlı belgelerinden anlaşıldığına göre Şahkulu kendisini mehdi ilan ederek, taraftarlarınca büyük kurtarıcı hatta peygamber olarak görülmüştür.

Şahkulu isyanının neredeyse bütün safhaları, bugün Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi’nde bulunan rapor ve belgelerden ayrıntılarıyla takip edilebilmektedir. Buna göre Şahkulu, Safevi yanlısı kişileri yanına topladı, irşad faaliyetlerine başladı. Maiyetinde 400-500 kadar adamla yol kesip bazı devlet görevlilerine saldıran Şahkulu, 3000 kişilik kuvvetle üzerine yürüyen Subaşı Hasan’ı bazı köy halkı ile sipahilerin taraf değiştirip kendi safına katılması sonucu bozguna uğrattı. Bu arada yanındaki adamları beylerbeyi, sancak beyi ve subaşı sıfatıyla çeşitli yerlere tayin etmeye başladığı da bilinmektedir. Elmalı’ya yönelen Şahkulu burada kasabayı baştanbaşa tahrip edip camileri yaktı; Tekeili’nin tamamına hakim oldu, Isparta taraflarına yöneldiğinde ise subaşını katlettirerek zenginlerin mallarına el koydu. Ardından Burdur, oradan Kütahya’yı ateşe verdikten sonra Manisa’ya gelmiş olan Şehzade Korkut’un üzerine yürüdü. İsyanın büyümesi ve peşpeşe gelen başarısızlıklar nedeniyle II. Bayezid, Ali Paşa’yı büyük şehzadesi Ahmed ile birlikte Şahkulu’nu bertaraf edilmesiyle görevlendirdi. 4000 yeniçeri ve 4000 kapı halkıyla Şahkulu üzerine yürüdüler ve on dört günlük hızlı bir takipten sonra başlayan savaşta Ali Paşa ile birlikte 170 tüfekçi yeniçeri hayatını kaybetti. Savaşı kazanan Şahkulu’nun akıbeti ise meçhuldür. Kroniklerde farklı bilgiler yer almaktadır. Bazı kaynaklar savaş sırasında hayatını kaybettiği bazıları ortadan kaybolduğunu ifade etmektedir. 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Emecen, Feridun, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2010, cilt 38, sayfa: 284-286

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun