Şahkulu Baba Tekeli

  • Önem : Antalya bölgesinde büyük bir isyan çıkaran Türkmen babası
  • Doğum : Yalınlıköy
  • Ölüm : 1511

Karizmatik bir dinî şahsiyet olan ve bu vasıflarıyla Baba İshak’a benzeyen Şahkulu bir mağarada dinî telkinlerle Safeviyye tarikatının görüşlerini yaymaya başladı. Şahkulu, muhtemelen Şah İsmâil’in 1500 yılı civarında Anadolu’ya haber göndererek müridlerini hareketlendirdiği dönemde bölgesinde etkisini arttırmaya başladı, adamları vasıtasıyla Şah İsmâil ile irtibat kurdu. Şahkulu kendini mehdî ilân etti, taraftarlarınca büyük bir kurtarıcı, hatta Allah’ın tecessüm etmiş şekli ve peygamber olarak görüldü. Böylece bu karışık ortamda Osmanlı Devleti’ne yeniden çeki düzen verme amacı öne çıktı. Bayezid’in hasta olduğunu, oğullarının birbirine düştüğünü, artık büyük kurtuluşun zamanının geldiğini, Osmanoğulları’nın süresinin dolduğunu, kendisine bütün yeryüzünün hâkimiyetinin verildiğini, gökyüzünden kılıç indirildiğini, bununla bütün milletleri hükmü altına alacağını söyleyerek harekete geçti. Şahkulu, Safevî yanlısı kişileri yanına topladı, bir zâviye, imaret ve müridleri için evler yaptırarak irşad ve propaganda faaliyetlerine başladı. Şahkulu etrafına adam toplayarak gücünü arttırmaya başladı.

Türkmen babası sıfatıyla Şiî temayüllü kızılbaş grupları ve torlakları yanında toplayıp, ilâhî iradenin kendisinde tecelli ettiği yolundaki propagandalar yapan Şahkulu, üzerine yürüyen Subaşı Hasan’ı bazı köy halkı ile sipahilerin taraf değiştirip kendi safına katılması sonucu bozguna uğrattı. Ardından bunları takip ederek Antalya önlerine gelip pazarı ve şehzadenin çadırlarını yağmaladı; karşı koymak isteyenlerin çoğunu ve bu arada Korkut’un defterdarını öldürdü, subaşıyı yaraladı. Ardından geri çekilerek etrafı yağmalamayı sürdürdü. Kasabayı baştanbaşa tahrip etti, camileri yaktı. Tekeili’nin tamamına hâkim oldu ve oradan Hamîd-ili taraflarına yöneldi. Gölhisar kadısını ve subaşısını katlettirdi, zenginlerin mallarına el koydu. Süratle hareket edip Burdur’u bastı. Kütahya önlerinde kendisine karşı koyan Anadolu Beylerbeyi Karagöz Ahmed Paşa’yı esir aldı, başını kestirdikten sonra şehir halkının gözünün önünde kazığa vurdurdu. Ardından Kütahya’yı ateşe verip Saruhan iline gelmiş bulunan Şehzade Korkut’un üzerine yürüdü. Osmanlı kuvvetlerinin harekete geçtiğini duyunca Kızılkaya’ya çekildi. İsyanın büyümesi ve peş peşe gelen başarısızlık haberleri yüzünden II. Bayezid, Ali Paşa’yı büyük şehzadesi Ahmed ile birlikte Şahkulu’nun bertaraf edilmesiyle görevlendirdi. Ali Paşa bu savaşta hayatını kaybederken savaşı kazanan Şahkulu’nun âkıbeti meçhuldür.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Emecen, Feridun, Şahkulu Baba Tekeli, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2010, c.38, sf.284-286

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun