Safranbolulu Mehmed İzzet Paşa

  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1743 – Safranbolu
  • Ölüm : 9 Eylül 1812 - Manisa

18. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından Safranbolulu Mehmed İzzet Paşa, Safranbolu’da dünyaya geldi. İstanbul’a, Sarı Mustafa Paşa Kethüdâsı diye bilinen amcası Kaptanıderyâ Benli Hacı Mustafa Paşa’nın yanına giden İzzet Paşa, onun kitabet ve inşa dersleri aldı. Daha sonra Baltacı Ocağı’na girdi ve burada Kaptanıderya Mustafa Paşa Biraderzadesi adıyla meşhur oldu. Ardından Silâhdar Seyyid Mehmed Efendi’ye intisap etti ve Halife unvanıyla anılmaya başlandı. Bir süre kapı hasekiliği, Dârüssaâde ağası yazıcılığı yaptı. Aynı yılın 23 Ağustos ayında Darphane eminliğine ve Şah Sultan kethüdalığına getirildi. İlerleyen dönemde tersane emini oldu, fakat çok geçmeden vezirlik rütbesiyle Hanya muhafızlığına, ardından Diyarbekir beylerbeyliğine ve İç İl sancak beyiliğine, bir ay sonra Bender Kalesi muhafızlığına, Cidde valiliğine, ardından da Boğaz Hisarı muhafızlığına getirildi. Anadolu beylerbeyiliğine getirildi ve daha görev yeri olan Kütahya’ya ulaşmadan merkeze çağrılarak Melek Mehmed Paşa’nın yerine sadrazamlığa tayin edildi.

Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa’nın sadrazamlığı Nizam-ı Cedid faaliyetleri içinde geçti. Onun zamanında tersanede yapımına başlanan büyük havuz için Fransa’dan ve İsveç’ten uzmanlar getirtildi. Nizam-ı Cedid askerleriyle de yakından ilgilenen paşa III. Selim tarafından değerli bir hançer, istiklâlini hâvi bir hatt-ı hümâyun ve samur kürkle taltif edilmiştir. İzzet Mehmed Paşa döneminin önemli olaylarından ilki, 1795 çıkan ve on bir saat kadar devam eden İstanbul yangınıdır. Bu yangında Balıkpazarı, Uzunçarşı ve Ahi Çelebi Camii civarı tamamen yanıp kül olmuştur. İkinci önemli hadise ise 1797 sonlarında başlayan Pazvandoğlu Osman ayaklanmasıdır. İzzet Mehmed Paşa döneminin en önemli siyasi olayı ise kendi hükümetinin tanıdığı ihtilâl Fransa’sının Mısır’ı işgal etmesidir.  Mısır’da bu gelişmeler olurken daha önce burada valilik yapan, dolayısıyla vilâyet ahvalini bilmesi gereken, ayrıca birkaç aydır Fransa’nın Mısır’a saldıracağı söylentilerine rağmen tedbir almayan İzzet Mehmed Paşa 30 Ağustos 1798 sadrazamlıktan azledildi. Sadaretten alındıktan sonra Sakız’a sürülen İzzet Mehmed Paşa buradan da mukātaasının bulunduğu Manisa’ya gönderildi orada öldü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Safranbolulu Mehmed İzzet Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2001, c.23, sf.560-561

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun