Safiiye Sultan Camii

Safiiye Sultan Camii
  • Önem : Kahire’de XVII. yüzyılın başında yapılan Osmanlı tarzındaki cami.
  • İnşa tarihi : 1610

Melike Safiye Camii adıyla da anılan cami Kahire’de Dâvudiye caddesinde yer alır. Harim giriş kapısı üzerindeki üç satırlık Arapça kitâbesine göre Osmanlı Padişahı III. Mehmed’in annesi Safiye Sultan tarafından inşa ettirildi. Safiye Sultan’ın kölesi Osman Ağa eserin yapımına nezaret etti. XVII. yüzyılda Mısır’a çeşitli seferler yapan Evliya Çelebi camiyi, “Yirmişer basamak merdivenle çıkılır, altmış sütun üzerine yapılmıştır, avlusunun etrafı altmış adet kârgir kubbedir, avlusu mermer döşelidir, mihrabı, minber ve minaresi Anadolu üslûbundadır, cemaati gayet çoktur” şeklinde tasvir etti. 1930’da Kral I. Fuâd zamanında büyük onarım gören yapı Osmanlı tarzında bir çevre duvarıyla kuşatılmış bahçe içinde planlandı. Ancak bu dış avlu duvarları ve avlu kapılarından ikisi günümüze kadar gelmedi. Bugün mevcut olan Kazzâzîn Kapısı mukarnas dolgulu üç dilimli kemerli bir niş içinde basık kemerli bir açıklıktan ibarettir.

Safiye Sultan Camii, zeminden 4 m. yükseklikteki bir platform üzerinde düzgün kesme taştan inşa edildi. Yapının dışarıdan dikkat çeken taraflarından biri de harim kısmının kornişleri düz bırakılmışken avlu duvarlarının Memlük üslûbunda dendanlarla nihayetlendirilmesiydi. Kare planlı revaklı avlunun altı sarnıç olarak değerlendirildi. Bu bakımdan Kahire’deki Mehmed Ali Paşa Camii ile Tunus’taki Kasba Camii’ne benzemektedir. Revaklar, on iki beyaz mermer sütunun taşıdığı sivri kemerlere oturan ve pandantiflerle geçilen küçük kubbelerle örtüldü. Yalnızca avlunun orta aksında yer alan üç avlu kapısı ile camiye geçişi sağlayan kapının önlerinde revak birimleri çapraz tonozla kapatıldı. Merkezî kubbe ve diğer kubbelerin içi sade, süslemesiz bırakıldı. Beden duvarlarındaki pencerelerle kubbe kasnaklarındaki pencereler oldukça ferah bir iç mekân elde etmeye imkân tanıdı. Anadolu dışında altı istinatlı cami planı başarılı bir şekilde bu yapıda uygulandı. Mihrap tamamen mermerdendi ve iki sütunçeye dayanan sivri kemerli bir nişten ibaretti. Kırmızı, siyah, beyaz renkte niş içinde kemercikler, kavsarada ise zikzak motifleri işlenirken kemer köşeliklerine birer büyük gülbezekle etrafında beyaz zemin üzerine mavi renkli İznik yapımı çini kaplamalar yerleştirildi. Minberle birlikte mihrap Kahire’de başşehir etkisinin boyutlarını ortaya koyan önemli örnekler olarak kabul edildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Bayhan, Ahmet Ali, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 35, 2008

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun