Sadi Çelebi

  • Görev : Osmanlı Şeyhülislamı
  • Doğum : Kastamonu
  • Ölüm : 1539
  • Başlıca Eserleri : Ḥâşiye ʿalâ Tefsîri’l-Beyżâvî, Fetâvâ-yı Sa‘diyye

Eğitim, yargı ve fetva görevlerindeki dirayet ve başarısı ile sağlam akîdesi, kuvvetli lisanı ile tanınan Sadi Çelebi küçük yaşta İstanbul’a gitti. Babasından ve diğer âlimlerden ders gördükten sonra Mevlânâ Muhyiddin Mehmed Samsûnî’ye intisap ederek onun hizmetine girdi. Medrese tahsilinin ardından önce Başçı İbrâhim Medresesi’ne, daha sonra sırasıyla Edirne’de Taşlık, İstanbul’da Mahmud Paşa, Bursa’da Sultan medreselerine ve Sahn-ı Semân medreselerinden birine müderris oldu. Ardından kadılık mesleğine geçti ve İstanbul kadısı oldu. On yıl boyunca kaldığı bu görevde önemli hizmetler gördü, birçok olayda yer aldı. Yine İstanbul kadılığı zamanında önemli bir sosyal ve dinî mesele haline gelen Molla Kābız’ın yargılanması konusuna müdâhil oldu. Devrin kaynaklarına göre divan üyesi iki kazasker mahkemede başarısız olunca padişahın emriyle yargılama işini Şeyhülislâm Kemalpaşazâde ile birlikte üstlendi. Daha sonra azledildi ve yeniden Sahn-ı Semân medreselerinden birinde müderrisliğe başladı. Kemalpaşazâde’nin vefatı üzerine şeyhülislâmlık makamı için Abdülvâsi Çelebi ile birlikte adı geçti. Ancak kendisini tutan Vezîriâzam İbrâhim Paşa’nın bu sırada Irakeyn Seferi’nde bulunması ve yerine vekil olarak ikinci vezir Ayas Paşa’nın bakması Abdülvâsi Efendi’yi öne çıkardı.

Zengin bir kütüphaneye sahip olan, çeşitli ilimleri öğrendiği, güçlü hâfızası sayesinde okuduğu bütün ilimleri aklında tutan, özellikle tarihe ve ulemâ menâkıbına derin bilgisi bulunan Sadi Çelebi muhtemelen İbrâhim Paşa’nın müdahalesiyle şeyhülislâmlığa tayin edildi. Beş yıl bu makamda kaldı. Aynı zamanda şair olan Çelebi’nin şuarâ tezkirelerinde şiirlerine yer verildi. Sâdî Çelebi, Fâtih Camii etrafında evi yakınında Mimar Sinan’a 1538’den az önce bir dârülkurrâ yaptırdı. Sâdî Çelebi’nin ayrıca çeşitli eserlere şerh, hâşiye ve ta‘likat tarzında çalışmaları vardır. Bunlar arasında Manẓûme fi’l-fıḳh, Ḥâşiye ʿale’l-İnâye fî Şerḥi’l-Hidâye, Ḥâşiye ʿale’l-Ḳāmûs li-Fîrûzâbâdî ve Resâʾil Taʿlîḳāt-ı Muḫtelife sayılabilir. Şiirleri ve düşürdüğü tarihlere ait örnekler çeşitli tezkirelerde yer alır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Demir, Ziya, İpşirli, Mehmet, Sadi Çelebi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2008, c.35, sf. 404-405

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun