Rokoko

Rokoko
  • Önem : Tanım: 17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın başında Fransa’da gelişen ve daha sonra Türk süsleme sanatında görülen bir üslup

Fransızca’da “çakıl döşeme, çakıllık” anlamına gelen rocailles kelimesinden türetilen rokoko barok sanatın takipçisi ve daha süslüsü olan bir üslûbu ifade eder. Rokoko terimi ilk defa Geç Rönesans dönemi bahçe düzenlemelerinde, yapay mağaraların iç süslemelerinde, yol kaplamalarında kullanıldı. Daha sonra da 18. yüzyılın kuyumculuk işlerinde, porselen biblolarda, heykel kaidelerinde vurgulandı. 17. yüzyılda birçok Avrupa ülkesi gibi Fransa da İtalya’dan etkilendi. Fransız rokoko sanatı daha ziyade bir iç dekorasyon tarzıdır. Türkiye’de rokoko, 1720-1721 yıllarında Paris elçisi olan Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi’nin yurda dönmesinden, Fransa Sefâretnâmesi adlı eseriyle Fransa Kralı 15. Louis’nin gönderdiği ve devrin sanat özelliklerini yansıtan hediyeleri Sultan III. Ahmed’e sunmasından sonra görülmeye başlandı. Kısa sürede Osmanlı sanatkârlarını etkisi altına aldı. Osmanlı sanatının klasik dönemine ait en görkemli eserlerinin arkasından gelen ve Batı’nın etkisiyle alışılagelmişin dışında farklı manzaralar sergileyen rokoko tarzı çalışmalar önceleri sadece Avrupa taklidi olarak görüldü ancak zamanla halk bu türe alıştı ve sevdi. 18. ve 19. yüzyıllara ait Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız sarayları başta olmak üzere uygulanan rokoko üslûbu örneklerinin başında gelir.

Galata Mevlevîhânesi’nde semahâne tavanında barok, rokoko ve empire özellikler gösteren eklektik üslûpta süslemeler bulunmaktadır.  Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nde öğrenci dolaplarının bulunduğu duvarda çerçeve formları içinde yer alan İstanbul manzaraları etrafında bitkisel kompozisyonlar ve çiçek buketleri barok ve rokoko karışımı süslemelerdir. Dolmabahçe Sarayı’nda barok, rokoko, empire süsleme üslûplarının etkileri görülmektedir. Beylerbeyi Sarayı’nda bezemeler rokoko ve empire tarzında örnekler göstermekte, Yıldız Sarayı bünyesindeki Şâle Köşkü’nün odalarında ve salonunda zengin rokoko ve empire dekorasyon bulunmaktadır. Öte yandan tezhip sanatının 18. yüzyılın ortalarından itibaren Fransız rokokosunun tesiri altına girdiği görülür. Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin 1870 ve 1873’te, Filibeli Ârif Efendi’nin 1888’de yazdığı hilye-i şeriflerdeki rokoko tezhipler bunların en önde gelenleridir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aksu, Hatice, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 35, 2008, s: 159-160

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun