Pisagor

Pisagor
  • Meslek : Filozof, Matematikçi, astronom
  • Doğum : M.Ö 570? - Sisam Adası, Yunanistan
  • Ölüm : M.Ö 500? - İtalya

Matematik denildiğinde akla ilk gelen isimlerden olan matematikçi ve astronom Pisagor’un hayatına dair kesin bilgiler bulunmamakla birlikte Sisam Adası’nda dünyaya geldiği düşünülmektedir. Matematiğin kurucuları arasında yer alan Pisagor, otuz yaşlarına kadar burada yaşadığı, daha sonra tiran Polykrates’in yönetiminden hoşlanmadığı için Güney İtalya’daki Kroton’a göç ettiği ve orada felsefi, dini, siyasi mahiyette bir okul kurduğu anlatılmaktadır. Pisagor aynı zamanda matematik ve bilimle uğraşarak Tanrı’ya yaklaşılabileceğine inanılan bir tarikatımsı bir yapının da kurucusudur. Pisagorcular denilen bu inançsal grup, ilk defa aralarında kadınların da bulunduğu öğrencileri aynı felsefî ve siyasî görüşlere sahip, her alanda ortak konularla uğraşan kimselerdi ve öğrendiklerini, sırlarını açıklamamaya karar vermişlerdi. Hayat ilkeleri basit gıdalarla beslenme, sıkı disiplin kurallarına uyma, nefse hâkim olma, azla yetinme ve ustaya kesin itaatten ibaretti. Halk arasında yaşantıları ve fikirleri bir tarikat gibi görülen Pisagor ve öğrencileri sonuçta, siyasi düşmanlarının tahrikiyle galeyana gelen kalabalık bir kitlenin saldırısına maruz kaldı. Bazı kaynaklar Pisagor’un bu sırada öldürüldüğünü, bazıları ise Metapontion’a kaçarak bir süre daha yaşadığını bildirmektedir.

 pisagor

Filozof terimini tarihte ilk defa kullan kişi olan Pisagor her ne kadar matematikçi kimliğiyle günümüzde tanınsa da onun felsefi yönü ve inançsal yapısı da önemli etki alanına sahipti. Bu durum o kadar ileri gitmişti ki çağdaşlarından bazıları onu bir peygamber olarak tanımıştı. Onun inanışına göre Tanrı evreni sayılar vasıtasıyla düzenlemiştir. Tanrı birlik, dünya çokluktur ve zıtlardan meydana gelmiştir. Pisagor ve öğrencileri matematiğe büyük önem vermişler ve onu bilim mertebesine yükseltmişlerdir. Ancak ona atfedilen buluşların bizzat kendisine mi yoksa okulunun mensuplarına mı ait olduğunu belirlemek mümkün değildir. Çünkü öğrencilerinin ustaya saygı ilkelerinden dolayı yeni buluşlar daima ona mal edilmiştir.  Pisagor matematik konularını dört gruba ayırmıştır: Soyut sayı bilimi (aritmetik), uygulamalı sayı bilimi (müzik), sükûnet halindeki büyüklükler bilimi (geometri) ve hareket halindeki büyüklükler bilimi (astronomi). Pisagor’un matematiğe asıl katkıları geometri alanındadır. Günümüzde kendi adıyla tanınan, dik üçgenlerle ilgili ünlü teoremi o düşünmüş ve kanıtlamıştır. Ancak onun bu teoremi Mısırlılar’dan ve Mezopotamyalılar’dan öğrendikleriyle kurduğu ve kanıtladığına dair güçlü iddialar da mevcuttur.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Melek Dosay Gökdoğan, Pisagor, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2007, cilt.34, sf.292-293

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun